آبی فیروزه‌ای
آذر ۱۹, ۱۳۹۷
کشف سفال‌های فیروزه ای در دستکندهای زیر زمینی سفید شهر
آذر ۱۹, ۱۳۹۷
نمایش همه

تخت سلیمان با دو روایت

باستان شناسی و محوطه های باستانی در جشنواره سینما حقیقت

 

رضا واعظی

در دوازدهمین جشمواره بین المللی سینما ی مستند “سینما حقیقت” , ۳ فیلم درباره باستان شناسی و محوطه های تاریخی ایران اکران می شود.

همچون سال های گذشته در دسته بندی بخش های مختلف جشنواره سینما حقیقت جای خالی بخش آثار باستانی و اماکن تاریخی ایران به چشم می خورد. به عنوان مثال بخش ویژه ای با عنوان فیلم های مستند معدن و صنایع معدنی ایران در نظر گرفته شده اما بر خلاف انتظار دوستداران و فعالان میراث ایران در مورد میراث فرهنگی دسته بندی مستقلی صورت نگرفته است.

اولین محوطه باستانی که پس از انقلاب ثبت جهانی شد; تخت سلیمان در منطقه تکاب آذربایجان غربی است. در بخش مسابقه ملی جشنواره ی امسال ۲ فیلم درباره این محوطه باستانی اکران می شود.

مستند ۷۲ دقیقه ای “اسرار دریاچه” به کارگردانی آرمین ایثاریان و مستند ۵۱ دقیقه ای “تخت سلیمان” ساخته ی پژمان مظاهری پور هر دو آمده اند تا اهمیت و شگفتی های این محوطه باستانی را به بینندگان معرفی کنند.

“لرستان, کهن سرزمین قوم کاسیت” عنوان فیلمی است با کارگردانی مستند ساز پیشکسوت منوچهر طیاب که در ۶۴ دقیقه به فعالیت های باستان شناسی جوان به اسم “عطا حسن پور سکوند” در لرستان می پردازد.

 

اسرار دریاچه

دریاچه اسرارآمیزی در میان ارگ تاریخی محوطه تخت سلیمان قرار دارد. این فیلم به مراحل اکتشاف این دریاچه و شگفتی های مدفون در اعماق آن می پردازد. اگرچه به علت عمق زیاد و میزان بالای سم آرسنیک دسترسی به اعماق آن بسیار دشوار است اما بر طبق روایت ها و افسانه های محلی,  این دریاچه مدفن گنج های حضرت سلیمان و گنجینه های حکومتی هخامنشی و ساسانی است.

“اسرار دریاچه” امسال جایزه بهترین فیلم بخش میراث بشر و تاریخ را در جشنواره فیلم مستند Terres بارسلون اسپانیا, جایزه بهترین فیلم مستند در بخش تاریخ و میراث بشر از جشنواره لیسبون پرتغال و جایزه بهترین فیلمبرداری فیلم مستند در جشن مستقل سینمای مستند ایران را به دست آورده است و نامزد بهترین فیلم مستند در جشن بزرگ خانه سینما بود.

آرمین ایثاریان بهار امسال درباره مراحل و اتفاقات ساخت این فیلم گفته بود: “نکته حائز اهمیت و اکتشاف بزرگ در  تصویر برداری در تراز ۴۴ متری و تاریکی مطلق، مواجهه ی شگفت انگیز با یه گونه جدید جانوری از سخت پوستان بوده است که در تاریکی مطلق ، موفق به سازگاری با سم آرسنیک شده و در شرایطی غیر قابل زیست زندگی میکند. پس از نمایش تصاویر این گونه ی جانوری به متخصصان جانوران آبزی، جدید و ناشناخته بودن این گونه ی سخت پوست تایید شد. با تغییر در نحوه دسترسی و اکتشاف، بخش‌های عمیق‌تر دریاچه تا کف آن با ارسال یک دستگاه زیردریایی ریموت کنترل ROV مورد اکتشاف و تصویربرداری قرار گرفت و با شگفتی هایی در اعماق روبرو شدیم.”

اسرار دریاچه روز دوشنبه ساعت ۱۸ در سالن شماره یک و روز جمعه ساعت ۱۶ در سالن شماره چهار جشنواره اکران می‌شود.

 

تخت سلیمان و “وارثان کیومرث”

این فیلم به مطالعات باستان شناسی محوطه تخت سلیمان می پردازد و به گفته کارگردانش شناسنامه ای از تاریخ شناسایی این محوطه از زمانی که باستان شناسان روی آن کار کرده اند را ارایه می دهد.

او گفته بود: “ما یک سیر تاریخی را مورد توجه قرار داده‌ایم و از اسناد قدیمی شروع کرده‌ایم تا به دوران جدید رسیذیم و به مسئله ثبت جهانی این اثر باستانی پرداخته‌ایم. از مهمترین اسنادی که برای این مستند استفاده شد مصاحبه‌هایی بوده با “دیتریش هوف” باستان شناس آلمانی که در سال ۱۹۶۰‌ تا ۷۰ میلادی در این منطقه به کاوش پرداخته، انجام شد. همچنین فیلمی از آرشیو که مربوط به کاوش‌های دهه ۶۰ میلادی آلمانی‌ها در این‌منطقه بوده تهیه شده است. قسمت مهم دیگر مصاحبه با باستان‌شناسی به نام “حسین توفیقی” است که خودش در دریاچه این محوطه غواصی کرده و به دریاچه وارد شده است.”

مظاهری پور البته فیلم دیگری نیز در این جشنواره دارد. “وارثان کیومرث” مستندی قدیمی از او که بهمن ۱۳۹۳ در شبکه مستند سیما پخش شد و ساعت ۱۶ سه شنبه در سالن شماره پنج جشنواره به نمایش درمی آید. اگرچه این فیلم در بخش آثار مستند معدن و صنایع معدنی ایران شرکت کرده اما موضوعش باستان شناسی است. وارثان کیومرث به کاوش های باستان شناسی پیرامون شیوه های باستانی فلزکاری و معدن کاری در فلات مرکزی ایران می پردازد. این کارگردان سالهاست که بر حوزه باستان شناسی تمرکز دارد. فیلم های دیگر او مستندهای شاهنامه شاه تهماسبی، انسان طغیانگر، داستان چند هزارساله یک شهر، وادی هفت واد، جیرفت تمدن گمشده، میراث فرهنگی، آب در ایران، دریاچه‌ای که بود، سعدی شاعر مصلح، داستان تولید برق، دستگرد یزد شاپوران، غبار سرخ، ایران از پس هزاره‌ها، رامهرمز یک کاوش باستان‌شناسی، الموت و مسجد ایرانی بوده است.

او که از اعضای هیات علمی نخستین گردهمایی سینمای مستند و باستان ‌شناسی موزه ملی بود در پاسخ به اینکه چرا راجع به باستان شناسی فیلم می سازد گفته است: “چند سالی است که بر روی تاریخ مطالعات باستان شناختی محوطه‌های باستانی کار می‌کنم، به این مفهوم که اسناد  تاریخ مطالعات باستان‌شناسی‌شان را مورد توجه قرار داده‌ام. محوطه‌های باستانی اکنون برای مردم شناخته شده‌اند مثل تخت سلیمان، تخت جمشید، چغازنبیل، نقش رستم، بیستون همه این محوطه‌ها معرفی شده و بین مردم معروف هستند اما اینکه چه اتفاقاتی در طی قرون و هزاره‌هایی که بر آنها گذشته است رخ داده، مشخص نیست و تحقیقات باستان‌شناسی بوده که باعث روشن شدن این اطلاعات شده است.”

مستند تخت سلیمان پنجشنبه ساعت ۱۶ نمایش داده شد و  اکران دوم  آن پنجشبه ساعت ۲۰ در سالن شماره چهار است.

 

لرستان, کهن سرزمین قوم کاسیت

منوچهر طیاب متولد ۱۳۱۶ فعالیت های باستان شناسی میدانی و پژوهشی جوانی با نام عطا حسن پور سکوند را موضوع ساخت این فیلم قرار داده است و می گوید: ” با توجه به فعالیت‌های خستگی‌ناپذیر باستان‌شناس جوانی چون عطا حسن‌پور، این فیلم مستند از نظر جمیع باستان‌شناسان و دوستداران فرهنگ کهن ایران، نه تنها جالب که سندی برای حفظ میراث فرهنگی ایران به ویژه لرستان و ناحیه زاگرس مرکزی محسوب می‌شود.”

این فیلم تابستان امسال در مرکز  سینمای مستند و تجربی اماده نمایش شد.

طیاب تحصیل کرده رشتهٔ کارگردانی سینما و تلویزیون و طراحی صحنه از دانشکدهٔ سینمایی آکادمی دولتی موسیقی و هنرهای نمایشی وین است. او فیلمسازی خود را با کارگردانی فیملی دربارهٔ سفال‌های قدیمی ایران آغاز کرد و

ساخت بیش از ۱۰۰ فیلم مستند از جمله  ریتم، مسجد جامع اصفهان، چهلستون، عالی قاپو، مسجد شیخ لطف‌الله، ایران سرزمین ادیان، معماری دوران صفوی، معماری اسلامی ایران، اصفهان هندسه‌ای در مقیاس انسانی،‌ معماری دوران‌های سلجوقی، ایلخانی و تیموری، وانگه روان‌جهان گله کرد، همراه باد در دل تنهایی کویر، دریای پارس، زاگرس، گاهواره تمدنی کهن، البرز، نقاشی ایرانی، پروازی دور بر بال‌های خیال، از مغرب به مشرق (سفر به سرزمین آفتاب) و  دریافت جوایز متعدد داخلی و بین‌المللی از جشنواره‌هایی چون برلینو وین از آثار و افتخارات او است.

لرستان , کهن سرزمین قوم کاسیت خارج از بخش رقابتی جشنواره است و در روز سه شنبه ساعت ۲۰ در سالن شماره دو به نمایش در می آید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *