میراث چه نقشه‌ای برای خانه بروجردی‌ها دارد؟
آذر ۱۹, ۱۳۹۷
تخت سلیمان با دو روایت
آذر ۱۹, ۱۳۹۷
نمایش همه

آبی فیروزه‌ای

گذری کوتاه بر مفهوم هویت ملی

 

احمدرضا دالوند

به یاد احمدرضا دالوند، منتقد هنری و گرافیست که نوزدهم آذر برای همیشه از بین ما رفت. این یادداشت او درباره آبی فیروزه‌ای را به یاد او بازنشر می‌کنیم.

 

هر دورانی باید دایره المعارف مربوط به فرم‌های زمانه خودش را کشف، خلق و ابداع کند. اینچنین است که حلقه‌های پیوسته و مستمر تاریخ هنر؛ اعم از فلسفه هنر، جامعه شناسی هنر و زیبایی شناسی هنر پدید می‌آید. اگر این حقیقت را در مورد ایران بخواهیم بشکافیم، به ضرس قاطع می‌گویم ما در صد یا ۱۵۰سال گذشته هیچ کار قابل افتخاری نکرده‌ایم. اگر افتخاری باشد-که هست-مربوط به اجداد و نیاکان ماست. برای نمونه هنرمند سلیم النفس ایرانی توانست اقلیم خود را با فراست و دقت تحسین برانگیز بشناسد و دریابد که این اقلیم دو رنگ عمده: خاکی و آسمانی دارد. پس از چنین دریافتی او توانست کشف حیرت آور خود یعنی رنگ «آبی ایرانی» یا همان «آبی فیروزه‌ای» که در غرب به Persian Blue معروف است را بسازد؛ رنگی شگفت انگیز که در معماری و نگارگری و سایر تجربیات بصری ما بی نهایت به کار رفته است. البته دیری است که در منابع جدید غربی ها از آبی تُرکی، آبی پروس و آبی پاریس نام برده می‌شود اما نام «آبی ایرانی» را بی سروصدا از کتاب ها و کاتالوگ هایشان حذف کرده‌اند. این رفتار «کوکلوس کلان فرهنگی غرب»، در حذف نام «آبی ایرانی» مدت‌هاست که بر نگارنده آشکار شده؛ اما وزارت ارشاد، میراث فرهنگی و دانشگاه‌های ما در خواب تاریخی و متوهم خود، حواسشان به حذف این آبی شگفت و با شناسنامه ایرانی نیست. آبی فیروزه‌ای از ترکیب دورنگ خاکی و آسمانی به دست آمد و بر کاشی‌ها و نگاره‌های متعددی اعم از مینیاتور و سفال و آبگینه و… به کار رفت؛ رنگی که پاساز میان رنگ خاک‌های فراخ ما و آسمان وسیع است؛ رنگی که محصول نگاه ژرفی است که هویت را در متن همین اطرافی که متعلق به ماست کشف می‌کند و به یکی از ارکان هویت ملی و هنری ما برای اعصار متمادی تبدیل می‌کند.

 این مطلب در روزنامه شرق در سال ۹۳ چاپ شده.  (روزنامه شرق، شماره ۲۰۵۶ به تاریخ ۱۴/۴/۹۳، صفحه ۱۱ (هنر) )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *