دست و پنجه با مرگ
مرداد ۱, ۱۳۹۷
دستگیری سارق خانه تاریخی حکیم نصیر
مرداد ۱, ۱۳۹۷
نمایش همه

آیا بنای قاجاری خیابان خیام موزه مطبوعات می‌شود؟

عمارت قاجاری روزنامه اطلاعات به مالک خصوصی واگذار شده، هر چند بهره‌برداری آن در دست روزنامه اطلاعات باقی مانده

ساختمان روزنامه اطلاعات یک گام تا ویرانی

ساختمان ماندگارترین روزنامه ایران در خیابان خیام درحال ویرانی است هر چند که مسوولان وعده داده بودند “اینجا قرار است موزه صنعت روزنامه‌نگاری ایران شود.” ساختمان قدیمی روزناه اطلاعات بنا در ۲۵ مرداد سال ۹۴ ثبت ملی شده اما هیچ قانونی تا امروز از این بنای قاجاری که بستر جریان‌سازترین اتفاقات تاریخی ایران بوده حمایت نکرده است. آخرین مشاهدات از فضای داخلی این بنای قاجاری نشان می‌دهد که ناودان‌ها در طی زمان گرفته، شیروانی تخریب شده، و سقف‌ها ریخته است. برخی از کارشناسان میراث پیش‌بینی می‌کنند که این ساختمان می‌تواند با حدود یک میلیارد تومان اعتبار دوباره سر و پا شود در غیر این صورت ویرانی آن حتمی است.
اما چرا این بنا به این روز افتاد؟ محمود دعایی، مدیرمسئول روزنامه اطلاعات از بدو انقلاب تا امروز پیشتر درباره وضعیت این ساختمان گفته بود: «در زمانی که آقای مسجدجامعی وزیر ارشاد بودند، آرزو داشتیم که این ساختمان را وزارت ارشاد اسلامی بخرد و در آن، موزه صنعت چاپ و مطبوعات و نمایشگاه دائمی مطبوعات برپا کند اما به علت کمبود اعتبارات این وزارتخانه، چنین آرزویی محقق نشد و ما درنهایت آن را به بخش خصوصی فروختیم تا در ازای مبلغ آن بتوانیم بخشی از بدهی‌های ساختمان جدید روزنامه اطلاعات در خیابان میرداماد را پرداخت کنیم و ساختمان جدید تأسیس شود. آن زمان برای راه‌اندازی ساختمان جدید و نوسازی ماشین‌های چاپ روزنامه اطلاعات ۵٠٠ میلیون تومان ذخیره داشتیم و از سیستم بانکی هم پنج ‌میلیارد تومان وام گرفته بودیم، منتها در حین ساخت، توان پرداخت اقساط وام را نداشتیم و مجبور به پرداخت بهره دیرکرد شده بودیم که به‌عبارتی کل بدهی ما حدود ١۴ میلیارد تومان شده بود. به خاطر دارم که در هفته‌های آخر حیات دکتر نوربخش بزرگوار که آن زمان رئیس بانک مرکزی بودند، به خدمت ایشان رسیدم و قرار شد که اگر مجموع بدهی‌های خود را به سیستم بانکی بپردازیم، بهره دیرکرد شامل بخشودگی شود که طبیعتا فروش ساختمان قدیمی روزنامه اطلاعات در این زمینه کمکمان کرد.»
حالا ساختمان چند طبقه روزنامه اطلاعات که از سوی شهرداری خریده شده بود، بازسازی شده و قرار است بدیل به ساختمان شماره ۲ شهرداری شود اما عمارت قاجاری روزنامه اطلاعات با آنکه زمینش جزو اموال بنیاد مستضعفان بوده به مالک خصوصی واگذار شده، هر چند بهره‌برداری آن در دست روزنامه اطلاعات باقی مانده است. پرسشی که پیش می‌آید اینکه چرا بنای قاجاری روزنامه اطلاعات دچار این سرنوشت تلخ است، در حالی که اهالی مطبوعات سال‌هاست خواهان موزه‌ای هستند که گویا اصلا در برنامه مسئولان تعریف شده نشده یا به یک برنامه شکست‌ خورده تبدیل شده. اهالی مطبوعات هنوز به یاد داردند که چگونه خبر راه‌اندازی موزه مطبوعات در بقعه «سرقبر آقا» منتشر و سپس بی سروصدا و به یکباره جمع شد؛ و در آخر هم مشخص نشد اشیاء گردآوری شده چه سرنوشتی پیدا کردند. این در حالی است که بنای قاجاری ساختمان قدیم روزنامه اطلاعات در محدوده ارگ قدیم تهران بهترین شرایط برای تبدیل شدن به موزه مطبوعات دارد.
مسوولان شهرداری منطقه ۱۲ کمترین دغدغه‌ای نسبت به حفظ این بنا ندارند و می‌گویند ما بناهای در خطر زیادی داریم که باید به آن‌ها رسیدگی کنیم. قوانین میراث فرهنگی دست و پا گیر است اما جان مردم در اولویت ماست. اما درباره شرایط این بنا نباید از مسوولان سازمان میراث‌فرهنگی تهران پرسشی کرد چون یا بی‌خبرند یا . . .
چرا ساختمان روزنامه اطلاعات مهم است؟
روزنامه اطلاعات با دو خبرنگار با چاپ دو شماره در هفته در دو صفحه در تیر ۱۳۰۵ کارش را آغاز کرد. به سالی که قشون قزاق‌ها تازه به تهران رسیده و قاجارها از هم پاشیده بودند. ۱۴ سال قبل از آمدن رادیو بود و ۳۲ سال قبل از آمدن تلویزیون.
عباس مسعودی، روزنامه نگار و سیاستمدار ایده راه‌اندازی یک خبرگزاری را در سر می‌پروراند. او می‌خواست بنگاهی را راه بیاندازد که به روزنامه‌ها خبر بفروشد. ایده‌اش بسیار پیشتر از زمانه‌اش بود. پولش برنگشت و مسعودی به این نتیجه رسید که آستین‌ها را بالا بزند و روزنامه خودش را راه بیاندازد. دفترشان ابتدا در خیابان علاءالدوله فردوسی بود و بعدها ساختمان خیابان خیام دلش را برد و تحریریه‌ای که رفته رفته داشت بزرگتر می‌شد به این ساختمان منتقل شد.
هنوز قدیمی‌های خیابان خیام و مغازه‌دارهای طبقه‌اول این بنای قاجاری یادشان می‌آید که از آشپزخانه‌ روزنامه اطلاعات غذا می‌خریدند و با مسعودی گپ می‌زدند. یادشان می‌آید که مسعودی در روزهای اولی که آمده بودند خیابان خیام مهمان‌هایش را به قهوه خانه‌ای در همان نزدیکی می‌برد تا اینکه راهی مجلس شورای ملی شد و بعدها سناتور. با این حال همیشه شاه به او انتقاد می‌کرد که چرا روزنامه‌اش پاتوق ملی مذهبی‌ها شده است و شاه بعد از انتشار گزارش اعتراض تاکسیران‌ها به وضعیت اقتصادی‌شان از او روی‌ برگرداند.
آن روزها شاید از خاطر مسعودی نمی‌گذشت که این روزنامه مهمترین و پیشروترین روزنامه ایران می‌شود و تیترهایش مخاطبان را پای دکه‌ها میخکوب می‌کند و لحظه به لحظه با مردم در تاریخ جلو می‌رود. از ترور مدرس گرفته که خود مسعودی گزارش توصیفی از آن نوشت، تا یادداشت جنجالی استعمار سرخ و سیاه به قلم احمد رشیدی مطلق که آتش انقلاب را شعله‌ور کرد، تا زمانی که تیتر زد:شاه رفت؛ و ساختمان سپرده شد به بنیاد مستضعفان.
روزنامه اطلاعات از اولین مبتکران اشتراک روزنامه در ایران بود. اولین گراورها را وارد ایران کرد. اولین فکس کشور را به کار گرفت، و اولین صفحه بندی کامپیوتری از سوی این رسانه انجام شد؛ و بسیاری اولین‌های دیگر که همه به نام روزنامه اطلاعات خورده است. در این روزنامه بزرگانی چون محمد‌علی‌جمالزاده، محمود روح‌الامینی، محمدعلی اسلامی ندوشن، سعید نفیسی، سعید سیرجانی و….. هم قلم می‌زدند. ویرانی این بنا مرگ بخشی از تاریخ معاصر ایران است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *