مسجد تاریخی جامع ساری در آتش سوخت
تیر ۲۶, ۱۳۹۷
هشتمین شماره گیلگمش منتشر شد
تیر ۲۶, ۱۳۹۷
نمایش همه

نقش آذر یزدی در پی‌ریزی ادبیات نوین کودکان ایران

پی‌ریزی «قصّه های خوب برای بچّه های خوب» آن هم در زمانی که کارهایی جدّی برای کودکان انجام نمی شد، نشان ازشناخت دقیق استاد آذریزدی به نیازهای کودکان و نوجوانان ایران آن روز می داد.
حسین مسرّت

سال هاست که کودکان و نوباوگان دیروز و امروز ایران با نام استاد مهدی آذر یزدی آشنایند. نامی که با رؤیاها و خاطرات خوش کودکی آن ها همراه شده و با نام قصّه های ایرانی پیوند خورده است. این نام، همان قدر برای کودکان و نوجوانان آشناست که برای بزرگان و اهل قلم، زیرا زمانی با «قصّه های خوب برای بچّه های خوب» و «مثنوی بچّۀ خوب» او همگام و صمیمی بودند و چون به نوجوانی پا گذاردند با «شعر قند و عسل» و «قصّه های تازه از کتابهای کهن» او دمخور شدند. در نوجوانی هم با خواندن «خودآموز عکّاسی» و «خودآموز شطرنج» او به جوانی پای نهادند و در بزرگی و میان سالی با چاپ و تصحیح بسیار وزین «مثنوی معنوی مولوی» روزگار را به سر می برند.
بی گمان نقشی که آذر یزدی در پی ریزی نثر روان و کودکان در نثر معاصر از لحاظ آشنایی کودکان و نوجوانان با ادب غنی و پربار پارسی داشته انکار ناپذیر است. اکنون که با نام و جایگاه آذر یزدی در ادب معاصر آشنا شدیم، نگاهی گذرا نیز به زندگی و آثار او می اندازیم.
مهدی فرزند علی اکبر رشید به سال ۱۳۰۰ ش در محلّۀ خرمشاه یزد در خانواده ای کشاورز به دنیا آمد، پدرش به دلیل باورهای مذهبی خود نگذاشت تا او به مدرسه برود. از این رو تا اوان جوانی تنها از پدر خویش مختصر سواد خواندن و نوشتن و از مادر بزرگ قرآن را یاد گرفت و بیشتر روزگارش به کار رعیتی و کشاورزی می گذشت.
در جوانی راهی به مرکز شهر جست و با کار در کارگاه جوراب بافی و سپس کتابفروشی یزد، با دنیای کتاب آشنا شد. دو سال در «کتابفروشی یزد» که خود در بازارخان به راه انداخته بود به کار مشغول بود. سپس برای پیوستن به جمع دوستداران دانش و علم راهی تهران شد. بیش از پنجاه سال در تهران به کارهای مختلف حروفچینی و غلط گیری مطبعی و کتابفروشی و حتی عکّاسی پرداخت و امرار معاش کرد.
آذر یزدی در همین آمد و رفت ها به ویژه کار در چندین مؤسّسۀ مطبوعاتی معتبر، بیش از سی جلد کتاب را چاپ و منتشر کرد که به غیر از دورۀ هشت جلدی «قصّه های خوب برای بچّه های خوب» و دورۀ ده جلدی «قصّه های تازه از کتابهای کهن» می توان به کتابهای: مثنوی بچّۀ خوب، شعر قند و عسل، خاله گوهر، گربه تنبل، گربه ناقلا، دستور طبّاخی و خانه داری (به عربی هم ترجمه شده است)، خودآموز عکّاسی، خودآموز شطرنج، لبخند، قصّه های ساده، یاد عاشورا، چهل حدیث، قصّه های پیامبران و سرانجام هم تصحیح مثنوی معنوی مولوی اشاره کرد که بیشتر این آثار بارها تجدید چاپ شده است.
همچنین وی چندین کتاب دیگر در دست تألیف داشت که امیدوار بودیم در زمان حیاتش راهی بازار کتاب شود. افسوس که ۱۸ تیر ۱۳۸۸ فرا رسید و او به دیار دیگر پرکشید.این کتاب ها عبارت بودند از: جلدهای نهم و دهم قصّه های خوب برای بچه های خوب، فرهنگ یزدی، مکتب خانه، جنگل مولا و دوره جدید قصّه هایی دیگر از ادب پارسی.
آثار استاد
سخن گفتن دربارۀ نقش استاد مهدی آذریزدی در رشد و شکوفایی ادبیّات کودکان آن هم در زمانی که بجز چند چهرۀ عاشق انگشت شمار، کس دیگری نبود، نه درحدّ بضاعت و تخصّص ناچیز نگارنده است و نه درحدّ حوصلۀ این مقدّمه که بی گمان دیگرانی که دراین باره تخصص دارند بهتر وکامل تر از نگارنده واقف بدین امرهستند وبدان اشاره کرده اند و خواهند کرد و تنها بدین نکته اشارت می شود که پی‌ریزی «قصّه های خوب برای بچّه های خوب» آن هم در زمانی که کارهایی جدّی برای کودکان انجام نمی شد، نشان ازشناخت دقیق استاد آذریزدی به نیازهای کودکان و نوجوانان ایران آن روز می داد. نگارنده از بابت حقّ صحبتی که ایشان برگردن من دارند و مرا چون فرزند دوست می داشتند، تنها اشاره ای گذرا دارم به بررسی آثار ایشان که بنا بر پژوهش دوست خوبم آقای پیام شمس الدینی به۳۶ اثرمی رسد. آثار استاد آذر یزدی به استناد چندکتاب که با نام مستعار و از سر ناچاری ساخته شده(البته تذکرۀ شعرای معاصرکه با نام عبد الحمیدخلخانی چاپ شده، خوب و ماندگاراست ). و نیز تصحیح مثنوی مولوی که به لحاظ فهرست ها، پیوست ها و دقّتی که به کار گرفته شده، تصحیحی موفق نشان داده است، عمدتا” درحوزۀ ادبیّات کودک است. این حوزه را می توان به دو بخش نثر و نظم تقسیم نمود .
در بخش نظم، سه کتاب از ایشان به نام های: مثنوی بچّۀ خوب؛ شعر قند و عسل و هشت بهشت چاپ شده که همه درقالب مثنوی ساده، روان و کودکانه با دیدی تعلیمی و اخلاقی است. و در بخش نثر، باز ایشان دو گونه کتاب دارد، بخش عمدۀ آن بازپیرایی و ساده نویسی آثارکهن ادب پارسی است که در قالب دو «قصّۀ های خوب برای یچّه های خوب»(۸جلد) و «قصّۀ های تازه ازکتاب کهن » (۱۰جلد( سامان یافته است. وی دو داستان کوتاه هم به نام گربۀ تنبل و گربۀ ناقلا دارد که تقریبا” برگرفته از آثاردیگران است و قراراست ویرایش نوین آن دو که زیر نظر مرحوم آذر بوده، در سال جاری چاپ شود.
مثنوی بچّۀ خوب در ردیف ادبیّات تعلیمی قرار دارد که با هنر و ذوق آذر یزی همراه گشته و در کوتاه ترین و ساده ترین عبارات فارسی، بیشترین مفهوم را به خوانندگان خودکه کودکان و نوجوانان هستند در میان نهاده است. این مثنوی هم پس ویرایش پیش از چاپ در اختیار استاد مهدی اذر یزدی نهاده شده است و با تأیید وی به زیر چاپ رفته است.

6 دیدگاه ها

  1. سلام.ممنون .خیلی خوب بود.از دست اندرکاران وبسایت به این خوبی
    سپاسگزارم

  2. seoarzan.ir گفت:

    سلام.وبسایتتون خیلی خوب و مفیده.به کارتون ادامه بدین

  3. alaatv.com گفت:

    خسته نباشید مرسی به خاطر این مطالب مفید

  4. خسته نباشید ممنون به خاطر این مطالب
    مفید

  5. سلام.ممنون .خیلی خوب بود.از
    دست اندرکاران وبسایت به این خوبی سپاسگزارم

  6. drfatemenaji.ir گفت:

    سلام.خواستم بابت وبسایت خوبتون ازتون تشکر کنم و امیدوارم باعث ایجاد انگیزه براتون بشه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *