آقای وزیر خیلی زود به «میراث فرهنگی» پشت کردید
شهریور ۳۱, ۱۴۰۰
اکسپو فرصت نمایشگاهی بسیار خوبی برای آموختن
شهریور ۳۱, ۱۴۰۰
نمایش همه

تدفین نوزادان و کودکان در ظروف آشپزخانه‌ای

کشف مهره‌‌های زینتی از جنس آنتیموان در گورستان نویافته قره‌تپه سگزآباد

 

بخش زیادی از گورهای گورستان نویافته عصرآهن ۲ و ۳ قره‌تپه سگزآباد شامل تدفین‌های نوزادان و کودکان در سنین مختلف است که با شیوه‌های مختلف در داخل ظروف آشپزخانه‌ای، به صورت تک نفره با هدایای تدفینی و یا در گورهای چند نفره در کنار بزرگسالان قرار دارند.

مصطفی ده‌پهلوان، سرپرست هیئت باستان‌شناسی می‌گوید: «در فصل پایانی کاوش‌های باستان‌شناسی گورستان نو‌یافته عصرآهن ۲ و ۳ قره تپه سگزآباد قزوین تصمیم بر این گرفته شد که تمامی تمرکز پروژه کاوش بر بخش جنوب‌غربی (بخشA) ترانشه ۱۲ گورستان نویافته در ابعاد ۸×۷ متر باشد تا بتوان گاه‌نگاری دقیق و لایه‌نگاری درستی از این گورستان ارائه داد و به درک بهتری از شیوه‌ها و سنت‌های تدفین دوره‌های یادشده رسید.»

او می‌گوید: «در کاوش ترانشه ۱۲ در تابستان ۱۳۹۸،در گورستان شرقی قره تپه شواهد مهمی از ۴ لایه تدفین روی هم و در سطح گسترده‌ای یافت شد که به دلیل محدودیت زمان و کمبود اعتبار مالی مورد نیاز، کاوش در لایه‌های زیرین امکان‌پذیر نبود و اطمینانی از لایه‌های بیشتر تدفین و خاک بکر حاصل نشده بود؛ در ادامه کاوش در تابستان ۱۴۰۰ هدف اصلی دستیابی به لایه‌های پایانی گورستان در اولویت کار قرار گرفت.»

 

حیوانات کنار انسان‌ها خاک می‌شدند

این باستان‌شناس ادامه می‌دهد: «روند کاوش در این ترانشه در سال جاری و در عین ناباوری با لایه پنجم تدفین نیز مواجه شدیم که شامل بافت‌های متراکمی از استخوان‌های جانوری می‌شد و در کنار آنها اسکلت کاملی از یک اسب‌سان به دست آمد که کاوش روی این لایه‌ها در حال انجام است.»

ده‌پهلوان می‌افزاید: «در ترانشه ۱۲ تاکنون ۶۵ گور به ثبت رسیده که به سه شیوۀ، تدفین‌های صندوقی یا چهارچینه خشتی، گودالی در خاکستر و ظروف پخت و پز در جهت‌های شمالی ـ جنوبی، شمال‌غربی ـ جنوب‌شرقی، شرقی ـ غربی قرار داشته‌اند.»

به گفته سرپرست هیئت کاوش، تدفین‌های صندوقی یا چهارچینه خشتی معمولاً به دو صورت تک نفره و چند نفره هستند که تعداد افراد شناسایی شده در آنها گاهی به چهار فرد نیز می‌رسد و در تدفین‌های چند نفره به غیر از یک یا دو اسکلت، معمولاً تدفین‌ها به صورت آشفته است و نظمی در میان آنها دیده نمی‌شود.. این آشفتگی را می‌توان به عواملی از قبیل رانش زمین، نفوذ آب و سیلاب، تخریب‌های جانوری و در برخی موارد تدفین‌های ثانویه نسبت داد.

این باستان‌شناس با بیان اینکه در تدفین‌های تک نفره نیز معمولاً افراد به صورت جنینی در گور قرار می‌گرفته‌اند، تصریح می‌کند: تدفین‌های گودالی در خاکستر نیز اغلب به صورت تک نفره و کاملاً منظم در کنار انباشتی از خاکستر هستند و آشفتگی خاصی در آن‌ها دیده نمی‌شود و مانند تدفین‌های چهارچینه خشتی تک نفره به صورت جنینی در داخل گور قرار دارند.

 

ظرف‌هایی برای خاکسپاری

ده‌پهلوان بخش زیادی از گورهای این گورستان را شامل تدفین‌های نوزادان و کودکان در سنین مختلف اعلام می‌کند که با شیوه‌های مختلف به دست آمدند؛ در داخل ظروف آشپزخانه‌ای، به صورت تک نفره با هدایای تدفینی و یا در گورهای چند نفره در کنار بزرگسالان قرار دارند و یافته‌های موجود در این گورها همگی متعلق به عصر آهن ۲ و اوایل آهن ۳ هستند.

برخی از این ظروف از گونه آشپزخانه‌ای بزرگ هستند که در گورستان های عصر آهن همزمان به ندرت مشاهده می شوند و دیگ‌های سفالی پخت و پز را به تدفین جنین و نوزادان اختصاص داده‌اند.

او می‌گوید: در اکثر گورها بقایای جانورانی از قبیل بز، گوسفند نابالغ، گاو، شتر و اسب به دست آمد که نشان از تدفین حیوانات در کنار مردگان دارد. در گورها همچنین زیور آلات شخصی و اشیاء تزیینی شامل، دستبند، گردنبند و طوق‌های آهنی و مفرغی کامل، سنجاق، مهره‌های مرتبط با دستبند و گردنبند و آویز که از جنس صدف، عقیق، مفرغ و خمیر شیشه به دست آمده است.

ده‌پهلوان می‌گوید:  «مهر استوانه‌ای با سبک محلی و آشوری هم در این محوطه پیدا شده که نشان از جایگاه قابل توجه این محوطه در حوزه فرهنگی آشور دارد.»

سرپرست هیئت باستان‌شناسی تاکید می‌کند: «بررسی‌های انسان‌شناسی جسمانی و پژوهش‌های ژنتیک، باستان جانور‌شناسی،سنت‌های تدفینی نادر و شواهد غنی حاکی از تعاملات و پیوند‌های فرهنگی و اقتصادی ساکنان این محوطه با مناطق دور دست لبه غربی فلات ایران و حوزه سیاسی ـ فرهنگی حکومت‌هایی از قبیل آشور و حوزه‌های فرهنگی غرب،شمال و شمال‌غرب ایران دارد.»

او با بیان اینکه تاریخ‌گذاری مطلق یافته‌ها با کمک موسسه باستان‌شناسی دانشگاه ورشو انجام گرفت و نتایج آن مهر تأییدی است بر تاریخ‌گذاری نسبی مواد‌فرهنگی عصر‌آهن ۲ و ۳ این محوطه از ۱۰۵۰ تا ۸۲۰ پیش از میلاد می‌گوید: «در میان یافته‌های این گورستان مهره‌‌های زینتی از جنس آنتیموان با خلوص بالای نود درصد به دست آمد که گویای پیچیدگی کارگاه های فلزکاری این عصر است.»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *