عرصه و حریم محوطه باستانی جوبجی ابلاغ شد
مرداد ۲۳, ۱۴۰۰
چهارطاقی بازه هور در حال شکافتن از هم!
مرداد ۲۳, ۱۴۰۰
نمایش همه

زن در جامعه‌ی هخامنشی

واژۀ زن برگرفته از زاییدن و به معنای زندگی بخشیدن است

 

زن، انسانی مقتدر، در دوران باستان دارای جایگاهی ارزشمند در جامعۀ ایران بوده است. زنِ ایرانی برخلاف زنِ عرب که وجودش در جامعۀ آن زمان ننگ دانسته می‌شد و زنِ یونانی که مظهر عیاشی مردان به حساب می‌آمد، موجودی مقدس و لازمۀ حیات قلمداد می‌شد.

قبل از روی کار آمدن هخامنشیان و در دوران ماد، دختران مانند پسران جزء وارثان حکومت بودند. پس از به قدرت رسیدن هخامنشیان، زنان در جامعه به مقام بالایی رسیدند که نشان دهندۀ سطح والای تفکرِ مردمانِ آن روزگار بود. زن در اجتماعٍ آن زمان، اجازۀ رسیدن به مرحلۀ “زوت” را داشت. “زوت” از درجه‌های مذهبی بالای آن زمان به شمار می‌آمد که نائل شدن به آن کار سختی بود و زنان بر این سختی غلبه می‌کردند.

موقعیت‌های شغلی:

در این برهه از زمان زن و مرد در جایگاه اجتماعی یکسانی قرار داشتند. آن‌ها در کنار یکدیگر کار می‌کردند و گاهی کارهای سخت‌تر به زنان محوّل می‌شد. عمدۀ کارکنان صنف‌های کشاورزان و سنگ‌سابان و خیاطان در این دوره را زنان تشکیل می‌دادند. کارهایی مانند مدیریت و نهادهای دیوانی به زنان واگذار نمی‌شد. زنانِ هخامنشی توانایی رهبری گروهی کاری، تشکیل شده از زن و مرد را داشتند. تعدادی از زنان در شغل‌های تخصصی استقلال عمل داشتند و برای به دست آوردن پُست‌های بالاتر همیشه در تلاش بودند. زنان و مردان مهارت‌های فنی یکسانی می‌دیدند. زن در شغل‌هایی نظیر خیاطی، سرپرستِ کارگاه بود و گاهی مردان زیرِ دستشان کار می‌کردند. وظیفۀ زنان علاوه بر کار کردن بیرون از خانه، سامان دادن به کارهای منزل نیز بود.

حقوق زن:

در زمانِ هخامنشی حقوقِ دریافتی زن و مرد یکسان بود و براساس کاری که انجام می‌دادند تعیین میشد، نه جنسیتِ شخص انجام دهنده. در زمان داریوش اول تساوی حقوقِ زن و مرد (برابری جنسیتی) رواج بیشتری پیدا کرد. زنِ هخامنشی جیرۀ سفر دریافت می‌کرد که با جیرۀ دریافتیِ مردِ همسفرش یکسان بود. زنان خانوادۀ شاهی در تقسیمِ ارث به اندازۀ برادرانشان سهم دریافت می‌کردند.

زایمان:

مرخصی پس از زایمان پنج ماه بود. زن پس از وضعِ حمل پاداشی که شامل جو و شراب بود را دریافت می‌کرد و میزان این پاداش از دریافتی مرد بیشتر بود و این تنها تفاوت حقوق میانِ زن و مرد در آن دوران بود. پاداشِ به دنیا آمدن پسر دو برابرِ دختر بود و نشان دهندۀ آن بود که پادشاه از به دنیا آمدن نوزاد پسر خوشحال‌تر می‌شد. مادری که فرزند پسر به دنیا می‌آورد ۲۰لیتر جو و ۱۰لیتر شراب یا آب‌جو هدیه می‌گرفت. زن پس از زایمان و مشغول شدن به کار، کارِ بیرون را نصف می‌کرد تا به کارهای منزل و فرزند نیز رسیدگی کند. در محل کارِ مادر، نوزاد به له‌له( پرستار) که در آن‌جا حضور داشت سپرده می‌شد. مادر در دورۀ هخامنشی به ازای به دنیا آوردن هر فرزند، جیرۀ مازاد دریافت می‌کرد.

ناموس:

مردان ایرانی بسیار مواظب بودند تا چشم‌هایی بیگانه به همسرانشان نیافتد و زن در حصار خانه جا داشت و در هنگام سفر در ارابه‌های چادردار قرار می‌گرفتند. اما زنان خانوادۀ شاهی در مقایسه با دیگر زنان، آزادی عمل بیشتری داشتند و املاک و کارهای بزرگ را اداره می‌کردند. آن‌ها سوار بر اسب می‌شدند و طبق مشاهده‌های تاریخی دارای سراها و کاخ‌های اختصاصی بودند که در آن‌ها جشن‌هایی بزرگ برگزار می‌کردند. در دورۀ هخامنشی تصویر هیچ زنی در نقش برجسته‌های عمومی قرار نداشت و علت آن را احترام مردان ایرانی به زنان و مادرانشان می‌دانستند.

چند تن از سردارانِ زن ایرانی در دورۀ هخامنشی:

آرتمیز(آرتمیس) : وی اولین و تنهاترین زنِ دریاسالار در جهان بوده است. آتمیز در ۴۸۰ق.م و در زمان خشایارشا به مقام دریاسالاری نائل شد و در جنگِ میان ایران و یونان هدایتِ ارتش شاهنشاهی هخامنشی را عهده‌دار بود.

آتوسا: دخترِ کوروش کبیر، همسر داریوش بزرگ و مادر خشایارشا بود. وی بانویی زیبا و شاعر بود و داریوش بزرگ، به دلیلِ خردمندی همسرش در مسائل حکومتی با او مشورت می‌کرد. آتوسا سرپرستی فرماندهی چند جنگِ بزرگ را بر عهده داشت و در میدانِ نبرد داریوش را همراهی می‌کرد. آتوسا در لغت به معنای خوش‌اندام است.

یوتاب: از سردارانِ زن ایرانی و خواهرِ آریوبرزن، سردارِ نامدار زمان داریوش سوم بود. یوتاب در نبرد با اسکندر مقدونی به همراه برادر در جنگ شرکت داشت و فرماندهی بخشی از ارتش ایران را برعهده داشت و در دفاع از میهنش کشته شد. یوتاب در لغت به معنای درخشنده و بی‌مانند است.

کاساندان: همسرِ کوروش کبیر و مادر کمبوجیه، بردیا، آتوسا، رکسانه و ارتیستونه بود. او از خاندانی از نجیبان پارس محسوب می‌شد و ملکۀ ۲۸کشور آسیایی بود. کاساندان پس از کوروش، دومین فرد قدرتمند و سیاستمدار دربار بود و فرزاندان او از تربیتی خاص برخوردار بودند. کاساندان قبل از کوروش کبیر درگذشت.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *