سفر به مشهد مقدس و مظلومیت مسافرین زائر خوزستانی
تیر ۲۸, ۱۴۰۰
ازدواج در ایران باستان
مرداد ۸, ۱۴۰۰
نمایش همه

حال ناخوش نگاره شاهپور سوم در محوطه تاق وه‌سان

نگاره شاهپور سوم تحت عوامل طبیعی دچار تخریب شده و نیاز به برنامه بلندمدت مرمتی دارد

 

حسین فیضی دانشجوی دکترای باستان‌شناسی گرایش اسلامی دانشگاه مازندران

 

در سمت چپ مجلس دیهیم‌ستانی اردشیر دوم  دو طاق کوچک و بزرگ وجود دارد که به دوره ساسانیان تعلق دارد. طاق کوچک در روزگار سلطنت شاهپور سوم (۳۸۸_۳۸۳٫م) و به دستور او ساخته شده است.

ویژگی‌ها: دهانه طاق ۵/۹۰ و  عمق طاق ۳/۶۶ و ارتفاع طاق ۵/۳۱ است. در جدار عقب بلافاصله زیر طاق پیکره دو پادشاه ساسانی به بلندایی ۲/۹۷ به صورت یکسان به همراه دو پیکره نقش شده است. به گواه کتیبه‌های معرفی کننده شاهنشاهان در نگاره و همچنین تاج بر سر دو پادشاه  که قابل تطابق با سکه‌های آن‌ها است. نفر سمت راست که کتفانی پهن‌تر دارد شاهپور دوم و نفر سمت چپ  شاهپور سوم است.

این نگاره دارای چند ویژگی خاص در میان نگاره های ساسانیان است:

اولین ویژگی آن در کتیبه‌های نگاره دیده می‌شود. محدود نگاره‌های از دوره ساسانیان وجود دارند که در آن‌ها کتیبه وجود داشته باشد و از این لحاظ این نگاره جزوه محدود نقوش با کتیبه در دوره ساسانیان است.

ویژگی دوم  این نگاره در موضوع حجاری آن است. این نگاره تنها موردی در تمام دوره ساسانی است که دو شاهنشاه این سلسله روبروی هم به این شکل با تاج‌های خاص خویش به تصویر در آمده‌اند.

ویژگی سوم و بارزترین آن‌ها در نقش شدن شاهنشاه قدرتمند ساسانیان شاهپور هویه سنبا است. این شاهنشاه ساسانی که بیشترین عمر پادشاهی در تاریخ باستان و پسا_باستان(دوره اسلامی) ایران را با ۷۰ سال دارا است. تنها نقشی که به قطعیت می‌توان به او نسبت داد همین نگاره و کتیبه آن است.

در باب کلیات نقش برجسته هم  نگارنده حسین فیضی  با نظر ایدت پرادا در باب این‌که نقش حقانیت پسری است که برای تصاحب تاج جنگی کرده و در حالت گرفتن دیهیم از پدر بزرگش است. مخالف است و ایجاد نقش را به طبعیت از برادر بزرگش اردشیر دوم می‌دانم که شاهپور سوم در واقع با همان قصد اردشیر دوم که دیهیم از پدرش شاهپور دوم می‌گیرد پس شاهپور سوم هم خواسته نشان دهد که دیهیم ستاندن او هم از شاهپور دوم است و مشروعیت حکومت خود را از پدرش به مانند برادر بزرگش اردشیر دوم از شاهپور دوم می‌ستاند.

با همه این مطالب که بیانگر اهمیت این نگاره در چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی است اما تصاویر و حکایت‌های دلسوزان این آثار از کرمانشاه چیز دیگری بیان می‌کند.

در بازدید میدانی حمیدرضا سروری و گرفتن عکس‌ها از نگاره و مطابقت آن با عکس‌هایی که هم او در سال ۹۳ گرفته بوده کاملا مشخص است که نگاره شاهپور سوم تحت عوامل طبیعی دچار تخریب شده و نیاز به برنامه بلندمدت مرمتی دارد.

نگارنده متن از پژوهشکده باستان‌شناسی خواهانم اهمیت این نقوش را به میراث فرهنگی و کردشگری کرمانشاه گوشزد و‌ همان برنامه مرمتی نقوش ساسانی محوطه نقش رستم پارس بوسیله پایگاه تختگاه پارسه را در  محوطه تاق وه‌سان اجرا و عملیاتی کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *