چرا قانون در راور اجرا نمی‌شود؟
فروردین ۳۱, ۱۴۰۰
گفتند برو کتاب چاپ کن بعد می‌خریم، اما نخریدند
فروردین ۳۱, ۱۴۰۰
نمایش همه

اندیمشک ساختگاه ورود ایران به صنعت سد سازى دنیا

٣٠ فروردین بیستمین سال بهره بردارى از سد کرخه اندیمشک

 

ایمان مولایى نژاد – فعال حوزه گردشگرى

از پروژه سد کرخه، با عنوان آغازگر بومى سازى صنعت سد سازى در کشور و پیوستن ایران به صنعت سدسازى دنیا یاد مى شود. کرخه سومین رود بلند ایران پس از کارون و سفید رود است.همچنین پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نظر آبدهی محسوب می شود.

سرشاخه‌های اصلی تشکیل دهنده رودخانه کرخه، رودخانه‌های سیمره، کشکان، قره سو، گاماسیاب و چرداول هستند.کرخه از مناطق میانی و جنوب‌غربی رشته کوه‌های زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود ۹۰۰ کیلومتر در امتداد شمال به جنوب، سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد.

 

١- رود کرخه در شمال خوزستان (پل زال) از به هم پیوستن دو رودخانه زال و سیمره، تشکیل مى گردد.در ادامه مسیر آن، سد کرخه در ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان اندیمشک و به عنوان بزرگترین سد خاکى خاورمیانه و ششمین سد خاکى دنیا بر روى آن احداث شده است.در ١٠ کیلومترى پایین دست این سد مخزنى، سد تنظیمى کرخه به عنوان بزرگترین سد تنظیمى – انحرافى کشور واقع شده است.رود کرخه در ادامه از شهرستان شوش عبور مى کند و پس از طی مسیری طولانى به تالاب هورالعظیم در مرز ایران و عراق می‌ریزد.

حوزه آبریز کرخه با وسعت ۴٣ هزار کیلومتر مربع شامل استان هاى خوزستان، کردستان، کرمانشاه، لرستان و همدان مى باشد.

 

٢- تاریخچه طرح :

مطالعه طرح کرخه توسعه منابع آب و خاک حوزه رودخانه کرخه از سال ١٣٣۵ توسط شرکت آمریکایى عمران و منابع آب آغاز گردید. شرکت مهندسی مشاور عمران و منابع آب از سال ۵٣ تا ۵٨ مطالعات مرحله اول را با پیشنهاد سد مخزنی کرخه صفر انجام داد.در سال ١٣۶۶ مطالعات تکمیلی به مهاب واگذار گردید و در سال ١٣۶٨ محورهای جدید به مهاب قدس و شرکت چینى کانیک پیشنهاد گردید. سد کرخه اولین پروژه بزرگ بومى ایران(اولین سد بزرگ با طراحی و اجرای ایرانى) در حوزه سدسازى مى باشد. کرخه با تاجی به طول ٣٠٣٠ متر و ارتفاع ۱۲۷ متر از لحاظ حجم بدنه و طول سد، بزرگ‌ترین سد تاریخ ایران است و با حجم مخزنی به میزان ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب، بزرگ‌ترین دریاچه مصنوعی ایران را پدیدآورده است.عملیات اجرایی این سد در سال ۱۳۷۰ آغاز و در سال ۱۳۸۰ به پایان رسیده است.

 

٣- مراسم افتتاحیه : این سد روز پنجشنبه ٣٠ فروردین ١٣٨٠ با حضور رییس جمهور وقت و جمعى از مسئولان کشورى و لشکرى در ٢٠ کیلومترى اندیمشک افتتاح گردید.

۴- سایر ویژگى هاى شاخص سد کرخه :

علاوه بر موارد گفته شده، دو ویژگى سد کرخه در بین سدهاى کشور شاخص است : ١- صادرات برق به خارج از کشور ( کشور عراق از طریق خط الاماره) ٢- طرح آبرسانى غدیر به عنوان یکى از بزرگترین طرح هاى آبرسانى کشور که  آبرسانى به حدود ٢٧ شهر و ١٢٢۶ روستا را تامین مى کند.

 

۵-مهار سیلاب هاى بزرگ :

سد کرخه در سیلاب بهارى سال ٩٨، نقش مهمى ایفا نمود و باعث نجات نیمه مرکزى و غربى خوزستان گردید. سد کرخه از زمان افتتاح تاکنون چهار سیلاب بزرگ را در بلند مدت مهار کرده است.این سد، بهمن ماه ٨۴ سیلابی با دبی پنج هزار و ٢٠٠ مترمکعب، فروردین ٩۵ سیلابی با دبی سه هزار و ٣٠٠ مترمکعب، بهمن ٩٧ سیلابی با دبی ۶ هزار و ٨٠٠ مترمکعب و فروردین ٩٨ سیلابی با دبی پنج هزار و ۴٠٠ مترمکعب در ثانیه مهار کرده است.

۶-پیوستن به کمیته بین المللى سدهاى بزرگ

شرکت تولید و بهره برداری سد و نیروگاه کرخه برقآبی در سال ٩۶ به عضویت کمیته ملی سدهای بزرگ ایران درآمد تا فرصتی مناسب جهت همکاری و مشارکت های فنی و مهندسی، تبادل نظر، انتقال تجربیات و ارائه دستاوردهای علمی و پژوهشی با دیگر متخصصان صنعت سد فراهم گردد.

 

٧- اولین سد کشور که ثبت ملى گردید :

سد کرخه در همایش ملی ثبت میراث صنعتی کشور که با حضور مدیران ۲۶ استان کشور در آذرماه ١٣٩٨ در بندر ماهشهر برگزار شد با دارا بودن ویژگی هایی هم چون بزرگترین سد ایران، بزرگترین دریاچه مصنوعی کشور، نخستین طرح کلان با طراحی و اجرای ایرانی در صنعت سدسازی و نخستین نیروگاه آبی پس از انقلاب و دارا بودن ظرفیت های گردشگری با شماره ٣٢٩١۴  ثبت ملى گردید تا اولین سد در کشور باشد که در فهرست آثار ملى ایران قرار مى گیرد.

٨- میدان سد کرخه : در ورودى جاده اختصاصى این سد، میدانى با همین نام احداث شده است.المان میدان کرخه تلفیقی از معماری بدنه، سرریز، شوت و سهمی حوضچه آرامش است. این بنا در قسمت مخروطی با بتن و در دیواره ها با سنگ های گرانیت مشکی بصورت موازی و طرح خط و گرافیک سنگ برجسته با نماد انرژی، آب و توربین مزین شده است.

 

٩- محیط زیست : محیط پیرامون این سد، هر ساله محل اتراق زمستانی پرندگان مهاجر مى باشد.

منطقه سد کرخه و حاشیه آن دارای تنوع زیستی غنی گیاهی و جانوری خشک زی و آبزی می باشد.از جمله جانوران خشک زی مى توان سیاه گوش، گربه وحشی، گرگ، شغال، کفتار، خوک وحشی یا گراز، سمور سنگی، خدنگ یا موش خرما و تشی را نام برد.پرندگان این منطقه نیز شامل تیهو، باقرقره، هوبره، کورکور، شاهین، عقاب گندمزار و عقاب ماهی خوار مى باشد.در زمستان نیز سد تنظیمی کرخه مامنی مناسب برای زمستان گذرانی پرندگان آبزى مهاجر از جمله باکلان، چنگر، اردک، حواصیل، کشیم بزرگ و کوچک، چوب پا، بوتیمار و…است.

۱۰- حمایت از گردشگرى آبى :

این سد در بهمن ماه ٩٨، در مراسمى با عنوان ” هم اندیشى گردشگرى آب ” میزبان فعالان خوزستان و سایر استان ها بود.

این نشست توسط سازمان آب و برق خوزستان برگزار گردید.در محدوده این سد، چندین کمپ و اقامت گاه قرار دارد که مى تواند به عنوان منطقه نمونه گردشگرى در سال هاى آینده میزبان گردشگران باشد.

 

۱۱- گردشگرى سد :

شهرستان اندیمشک داراى ۴ سد دز، بالارود، مخزنى و تنظیمى کرخه است.با ثبت ملى سدهاى دز و کرخه در آذرماه ١٣٩٨، اندیمشک اولین شهر ایران است که وارد حوزه گردشگرى سدها شده و از این رو ”شهر ملى سدها ” لقب گرفته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *