جوبجی زیر چرخ کامیون‌ها
اسفند ۶, ۱۳۹۹
برای احیای آرامگاه رازی در کنار دوستداران میراث ری ایستاده‌ایم
اسفند ۹, ۱۳۹۹
نمایش همه

مرحله‌ی نخست «طرح ساماندهی، مرمت و حفاظت تپه‌حصار دامغان» به پایان رسید

تپه‌حصار یکی از بزرگترین استقرارهای پیش­ از تاریخ منطقه‌ی شمال­ شرق ایران است

 

مرحله‌ی نخست «طرح سامانده‌ی، مرمت و حفاظت تپه‌حصار دامغان» با پشتیبانی مالی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان و نظارت علمی و راهبردی پژوهشگاه میراث فرهنگی/پژوهشکده باستان‌شناسی طی مهر تا بهمن ۱۳۹۹ به انجام رسید.

تپه‌حصار یکی از بزرگترین استقرارهای پیش از تاریخ منطقه‌ی شمال شرق ایران است و از نظر باستان‌شناسی پیش ازتاریخ محوطه‌ی معیار این منطقه به‌شمار می‌رود. این محوطه در سال‌های ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ به گستردگی توسط اریخ اشمیت از دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا کاوش شد.

در سال ۱۳۵۵ هیئتی از باستان­شناسان آمریکایی و ایتالیایی به سرپرستی دایسون و توزی با همکاری مرکز باستان‌شناسی ایران بخش­هایی از تپه‌حصار را به‌صورت هدفمند کاوش کردند و توانستند برای بخش زیادی از توالی پیش از تاریخی محوطه نخستین تاریخ‌های مطلق را ارائه کنند.

در این برنامه شواهد روشنی از مرکزیت تپه‌حصار برای تولید اقلام سنگی از جمله اشیاء ساخته­شده از سنگ لاژورد و نیز اقلام فلزی به‌دست آمد. کاوش­های بعدی در تپه حصار در سال ۱۳۷۴ به سرپرستی اسماعیل (احسان) یغمایی از سازمان میراث فرهنگی انجام شد. در این سال قرار بود ریل دوم خط آهن تهران-مشهد در کنار ریل نخست که در دهه‌ی ۱۳۱۰ از دل تپه‌حصار گذرانده شده بود، ایجاد شود و ناگذیر می­بایست آثار و بقایای واقع در محدوده‌ی ریل دوم پیش از احداث آن مورد کاوش نجات­بخشی قرار گیرد.

یغمایی در کاوش­های خود موفق به کشف شماری تکه­های گِلی با نشانه­های خط میخی شد که تا آن زمان در کاوش‌های قبلی این محوطه دیده نشده بود. این کشفیات گویای ارتباط تجاری تپه حصار با مراکزی در جنوب‌غربی ایران و بین‌النهرین در پایان هزاره‌ی سوم قبل از میلاد است.

آخرین کاوش‌های تپه‌حصار در سال ۱۳۸۵ به­ منظور مشخص کردن عرصه‌ی واقعی محوطه توسط هیئتی باستان‌شناسی به سرپرستی کوروش روستایی از پژوهشکده‌ی باستان‌شناسی انجام شد. طی این کاوش­ها آثاری از یک استقرار، کارگاه کوچکی برای ذوب کانسنگ مس و نیز گورستانی مربوط به عصر آهن (اوایل هزاره‌ی نخست قبل از میلاد) در حاشیه‌ی جنوبی و غربی این محوطه کشف شد.

بخش‌های مختلف تپه‌حصار به­نام‌های «تپه‌ی اصلی»، «پهنه‌ی شمالی»، «تپه­گنج»، «پهنه‌ی سفال منقوش»، «تپه‌ی جنوبی»، «تپه‌سرخ»، «تپه دوقلو» و «کاخ ساسانی» شناخته می‌شوند. با گذشت حدود نود سال از کاوش­های اشمیت بر اثر بارش‌های جوی و روان‌آب‌های فصلی آسیب‌های زیادی به بقایای معماری که وی طی کاوش­های خود آشکار کرد وارد شده است. مهم­ترین بقایای معماری تپه‌حصار بنایی است موسوم به «ساختمان سوخته» واقع در پهنه‌ی شمالی محوطه که طی کاوش‌های اشمیت آشکار شد. این بنا مانند بسیاری از بقایای معماری دیگرِ محوطه بر اثر بارش‌های جوی و روان­آب‌ها شدیداً آسیب دیده و برخی از دیوارهای آن فرو ریخته بود.

از سوی دیگر روان­آب‌های جاری در «پهنه‌ی سفال منقوش» طی فصل‌های بارانی باعث تخریب دیواره‌ی ترانشه‌هایی شده بود که اشمیت در این بخش از محوطه کاوش کرده بود. این روان­آب‌ها در بسیاری از موارد باعث ایجاد آبکَندهای عمیق و تونل‌هایی در نهشته‌های باستانی محوطه شده است.

در فصل نخست «طرح ساماندهی مرمت و حفاظت تپه‌حصار» بخش‌های زیادی از معماری­ «پهنه‌ی شمالی» و تمام معماری‌های «تپه‌گنج» و «تپه‌ی جنوبی» مورد مرمت و حفاظت با روکش کاهگل قرار گرفت. همچنین اثر تخریبیِ آبراهه‌های متعدد «پهنه‌ی سفال منقوش» و بخشی از «تپه­اصلی» با ایجاد آب­بندهایی در مسیر روان­آب‌های فصلی و ایجاد سطوح کاهگلی مهار شد.

در فصل بعدی «طرح سامانده‌ی تپه‌حصار» مرمت و حفاظت بقایای معماری «تپه‌ی اصلی» و «تپه­سرخ» و نیز بازسازی «بنای ساسانی» پیش‌بینی شده است که در صورت تأمین اعتبار در سال ۱۴۰۰ به انجام خواهد رسید.

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *