حریم دانشکده فنی در معرض تخریب و خدشه
مهر ۸, ۱۳۹۹
خانه احمد‌محمود فروخته شد
مهر ۱۲, ۱۳۹۹
نمایش همه

ماجرای جنجال یک تابلو در پارک‌پردیسان

احداث موزه ملی گنجینه آب ایران با اعتبارات وزارت نیرو ۱۵ سال پیش در پارک پردیسان آغاز شد

 

مجتبی گهستونی، فعال حوزه میراث‌فرهنگی خوزستان، عضو شورای هماهنگی میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری

 

در روزهای گذشته انتشار تصویری از یک تابلو در پارک پردیسان تهران مبنی بر ساخت موزه آب توسط سازمان آب و برق خوزستان حاشیه‌هایی به همراه آورد. انتشار تصویر تابلو مورد نظر حتی پای برخی نمایندگان مجلس در حوزه‌های استحفاظی خوزستان، استانداری خوزستان و نهادهای بازرسی را به این موضوع باز کرد اما ابعاد مختلف این موضوع چه بود؟

 

خوزستان در پردیسان

اصل موضوع از این قرار است که ۱۵ سال پیش احداث موزه ملی گنجینه آب ایران با اعتبارات وزارت نیرو در پارک پردیسان آغاز شد. در این باغ‌موزه ملی نمادهای آبی استان‌های مختلف کشور ایجاد شدند. از استان خوزستان نیز برخی مدل‌های هیدرولیکی با اعتبارات وزارت نیرو و همچنین گنجینه آب ایران ساخته شد. از آنجا که این پروژه به دلیل نبود اعتبارات به مرحله افتتاح نرسید، بعدها مقرر شد هر یک از شرکت‌های آب منطقه‌ای کشور نماد مربوط به سازه‌های آبی استان خود شامل سد، بند، پل، نیروگاه، قنات و . . . را بازسازی و تکمیل کند.

سازمان آب و برق خوزستان هم در سال ۱۳۹۷ قراردادی برای ایجاد نمادهای مربوطه منعقد کرد تا در کنار مشارکت دیگر استان‌های کشور نمادهای آبی خود را شامل سد و نیروگاه در پارک ملی پردیسان تهران احداث کند. همچنین گنجینه ملی آب ایران در راستای وظایفی که دارد اقدام به راه‌اندازی موزه آب ایران کرده است. جمع‌آوری حفظ‌ و نگهداری‌ ابزار، اشیا، آثار، طرح‌ها، اطلاعات‌ و سوابق‌‌علمی، فرهنگی‌ و تاریخی‌ و آن‌چه‌ که‌ از پیشینیان‌ درباره‌ آب‌ و استفاده‌ از این‌ ماده‌ حیاتی به‌ جای مانده‌ است، به منظور انتقال‌ میراث‌ گرانبهای ‌گذشتگان‌ به‌ نسل ‌فعلی‌ و آینده‌ در جهت‌ پیشرفت‌ جامعه‌ وظیفه گنجینه ملی آب ایران محسوب می‌شود.

 

موج‌سواری با تابلویی قدیمی

اما چرا نصب تابلو معرفی پروژه موزه آب کشور که در سال ۱۳۹۷ در پارک پردیسان تهران نصب شده هم اکنون حاشیه‌ساز شده و عده‌ای را به این فکر برده که سازمان آب و برق خوزستان در صدد است تا موزه ملی آبی کشور را احداث کند؟

بر اساس آنچه گفته شد، حدود ۱۵ سال پیش موزه ملی گنجینه آب ایران احداث شد، و با اینکه پیشرفت قابل توجه‌ای داشت ولی به مرحله بهره‌برداری نرسید. حال سازمان آب و برق خوزستان بر اساس بخش‌نامه‌ها ماکت‌های مربوط به خوزستان را «اورهال» کرده تا به علت گذشت زمان و شرایط جوی پیش‌آمده نقص‌های موجود را بر طرف کند و با معرفی برخی نمادهای آبی بخشی از سرمایه‌های آبی و صنعتی خود را به معرض نمایش بگذارد.

حتی استان مرکزی در حال بازسازی سد ساوه، استان اصفهان در حال انجام مطالعه روی سد زاینده رود، استان یزد در حال کار روی قنات‌ها و یخدان‌های این اقلیم کویری همچون استان کرمان است. تابلویی هم که باعث ایجاد ذهنیت منفی برای برخی افراد شده صرفا محدود به محوطه سدهای کرخه و حمیدیه است که حدود ۳۰۰ متر مربع مساحت دارد.

 

اهواز موزه آب ندارد که بخواهد تکمیل شود

در روزهای گذشته حتی یکی از نمایندگان اهواز در مجلس شورای اسلامی خطاب به سازمان آب و برق یادآور شد که باید موزه آب اهواز تکمیل شود. اظهارنظری که ناشی از دادن آدرس‌های غلط به آقای نماینده است. نماینده محترم اهواز در مجلس و همه آن دست از بهانه‌بگیرهایی که کوچکترین کمکی به توسعه موزه‌ای در خوزستان و اهواز نداشتند باید آگاه باشند که سازمان آب و برق خوزستان در سال ۱۳۸۸ کلنگ احداث موزه آب استان خوزستان در اهواز را بر زمین زد و عملیات اجرایی را آغاز کرد؛ اما در همان سال ۱۳۸۸ دولت به دلیل داشتن مصوبه معطل مانده‌ای تحت عنوان ایجاد موزه منطقه‌ای تصمیم گرفت که پروژه موزه آب را با بیست درصد پیشرفت فیزیکی تغییر نام داده و از سازمان آب و برق بگیرد و به اداره کل میراث فرهنگی خوزستان واگذار کند.

اداره کل میراث فرهنگی خوزستان که در بودجه‌های خود احداث چنین موزه‌ای را پیش‌بینی نکرده بود با اعتبارات قطره چکانی پروژه را تحویل گرفت. اما طولانی شدن زمان تکمیل آن که همچنان ادامه دارد بارها مدیران استان را مجاب کرد تا بر اساس برخی دستورالعمل‌ها و صورت جلسه‌ها پروژه موزه را از اداره کل میراث فرهنگی خوزستان تحویل گرفته و به سازمان آب و برق داده بدهند که این مهم بارها به دلیل واسطه‌گری‌های مختلف اداره کل میراث فرهنگی خوزستان و وعده‌های متعدد که قول داده بود تا در سال ۱۳۹۵ پروژه را تکمیل کند، تاکنون موزه منطقه‌ای به نتیجه نرسیده است.

با توجه به اینکه ساختمان موزه در تملک اداره کل میراث فرهنگی خوزستان است حتی در سال ۱۳۹۵ و ۱۳۹۴ و بر اساس برخی تصمیم‌گیری‌ها مقرر شد که استفاده مشترک از فضای مورد نیاز سازمان آب و برق خوزستان و اداره کل میراث فرهنگی خوزستان مورد بررسی قرار گیرد، و بنای موزه حتی برای تکمیل ساختمان به صورت موقت به سازمان آب و برق خوزستان تحویل شود که این موضوع تاکنون به نتیجه نرسیده است. این در حالی‌ست که همواره عمده دوستداران میراث فرهنگی و بسیاری از کارشناسان امر از مخالفان احداث موزه آثار تاریخی (موزه منطقه‌ای) در محل جزیره بوده و هستند و معتقدند فضای موجود متناسب با ایجاد موزه آب است و نه موزه آثار تاریخی.

 

طرح جامع مدیریت سازه‌های آبی تاریخی خوزستان

به عنوان یک فعال میراث فرهنگی و گردشگری در خوزستان شاهد هستم که گنجینه ملی آب کشور و خوزستان و در کنار آن سازمان آب و برق خوزستان به منظور ایفای مسئولیت اجتماعی خود در حال انجام پروژه‌های مهم فرهنگی و گردشگری متعدد است. از جمله این پروژه‌ها می‌توان به احداث شهرک گردشگری گدار واقع در سد مسجدسلیمان، توسعه پلاژ گردشگری مارون، بازسازی و تثبیت قسمت عمده تونل باستانی بلیتی شوشتر، جزیره گردشگری سد شهید عباسپور، پروژه جامع شناسایی و برنامه‌ریزی اقتصادی ۵۰۶ سازه آبی تاریخی خوزستان، تبیین شش مسیر گردشگری استان و مطالعه و طراحی موزه‌های آب شهرهای شوشتر، بهبهان، دزفول و اهواز، مطالعات تثبیت دیواره غربی سازه‌های آبی تاریخی شوشتر، برگزاری کارگاه‌های مختلف گردشگری و میراث فرهنگی اشاره کرد.

در یک مورد موفق حتی طرح جامع شناسایی سازه‌های آبی تاریخی خوزستان به الگویی برای شناسایی دیگر سازهای آبی کشور در سایر استان‌ها تبدیل شد. ‌‌چرا که معرفی‌ و انتقال‌ میراث‌ ارزشمند گذشتگان‌ در زمینه‌های‌ آب‌ به‌ نسل‌ حاضر و آیندگان‌ علاوه‌ بر اطلاع‌ از علوم، فنون‌ و تجربیات‌ نیاکان‌ این‌ کشور و ارتقأ فرهنگ‌ عمومی‌ می‌تواند توصیه‌هایی‌ در انجام‌ بهتر طرح‌های‌ عمرانی آب‌ ارائه‌ کرده‌ و در حل‌ مشکلات‌ تأمین‌ و نحوه‌ بهره‌برداری‌ از آن‌ گام‌های‌ مو‌ثری‌ را بردارد.

 

گنجینه ملی آب چه وظایفی دارد؟

ارائه‌ فعالیت‌های ارزنده‌ بعد از انقلاب‌ اسلامی‌ درزمینه‌ تامین‌ آب، ایجاد گنجینه‌ تحت‌ عنوان‌ گنجینه‌ ملی آب‌ ایران‌ در تهران‌ و ایجاد گنجینه‌های‌ آب‌ در شعب‌ یا نمایندگی‌های‌ سایر نقاط‌ کشور، انجام‌ پژوهش‌ و تحقیقات‌ کاربردی‌ در متنون‌ تاریخی‌ و مسائل‌ فنی‌ تأسیسات‌ و ابنیه‌ آبی‌ قدیمی‌ به‌ منظور بازسازی‌ آنها، طراحی، احیا وبازسازی‌ ابنیه‌ قدیمی‌ و تاریخی‌ ارزشمند منابع‌ آب‌ و آبرسانی‌ کشور جهت‌ بهره‌برداری‌ آبی‌ و انرژی‌ حاصل‌ از آب‌ آنها، شناسایی‌ محققان‌ و کارشناسان‌ علاقمند در زمینه‌های‌ مختلف‌ منابع‌ تاریخی‌ آب‌ و فراهم‌ نمودن‌ تسهیلات‌ لازم‌ به‌ منظور مطالعه‌ و پژوهش‌ در متون‌ قدیمی‌ و بهره‌گیری از نظریات‌ و تجارب‌ آنان‌ در بازسازی آثار تاریخی‌ آب‌ کشور، تشویق‌ و حمایت‌ از پژوهش‌های مرتبط‌ با کشف، شناسایی و ثبت‌ آثار تاریخی‌ و باستانیی آب‌ و فن‌آبیاری، کنترل‌ سیلاب‌، ایجاد مراکز اسناد، بانک‌ اطلاعات‌ و کتابخانه‌ مربوط‌ به‌ منابع‌ تاریخی‌ آب، برگزاری‌ گردهمایی‌های‌ مرتبط‌ با گنجینه‌ در سطح‌ ملی‌ و تهیه‌ و تدوین، چاپ‌ و انتشار مقالات‌ علمی‌ و فنی‌ معتبر ارائه‌ شده‌ در اینگونه‌ گردهمایی‌ها، برگزاری‌ نمایشگاه‌های ادواری برای‌ معرفی و نمایش‌ تأسیسات‌ آبی‌ قدیمی‌ و جدید در مناطق‌ مختلف، ‌ارائه نحوه‌ استفاده‌ از آب‌ و منابع‌ سطحی‌ و زیرزمینی در گذشته‌ به‌ منظور ایجاد انگیزه‌ عمومی‌ در صرفه‌جویی آب‌، معرفی‌ و نمایش‌ پیشرفت‌ فن‌آوری‌ صنعت‌ آب‌ در عصر حاضر، تشکیل‌ گروه‌های‌ فنی‌ و کاری‌ تخصصی در زمینه‌های‌ مختلف‌ منابع‌ آب‌ از جهات‌ تاریخی‌ آب‌ بنا بر ضرورت‌، شناسایی، بررسی‌ و رسیدگی‌ به‌ ابنیه‌ و تاسیسات‌ قدیمی کشور که‌ از انرژی‌ آب‌ و باد بهره‌برداری می‌کرده‌اند مانند آسیاب‌های آبی‌ و بادی و… از جمله وظایف گنجینه ملی آب ایران است. ‌لازم است خوزستان به عنوان استانی سرآمد در برخورداری از شگفت انگیزترین سازه‌های آبی تاریخی و برخورداری از دانش بومی در محلی مثل موزه ملی آب در پردیسان نه تنها خنثی ظاهر نشود بلکه حضور فعالی داشته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *