شهرکهن قاین در بیم و هراس
مهر ۶, ۱۳۹۹
ماجرای جنجال یک تابلو در پارک‌پردیسان
مهر ۱۱, ۱۳۹۹
نمایش همه

حریم دانشکده فنی در معرض تخریب و خدشه

سردر دانشکده فنی کرمان را از دید معماری یکی از به یادماندنی‌ترین آثار تاریخ معاصر ایران می‌دانند

 

مردم کرمان این روزها نگران وضعیت بنای دانشکده‌فنی این شهر با معماری فاخرش هستند. این دانشکده در فهرست میراث ملی ایران جای دارد و معماری آن به اعتقاد بسیاری از معماران به‌نام ایران منحصربه‌فرد است. هر چند مسئولان میراث‌فرهنگی و شهرداری کرمان عنوان می‌کنند این بنا هرگز آسیب نخواهد دید، اما شواهد نشان می‌دهد اقداماتی در حال انجام است که حریم این بنای ثبت‌ شده در فهرست آثار ملی را با خطر جدی مواجه می‌کند.

امید ابراهیمی، فعال میراث‌فرهنگی کرمان به میراث‌خبر می‌گوید: «در حال حاضر آن‌چه دانشکده فنی را در خطر قرار داده، نداشتن حریم مصوب است. این باعث شده که هر گونه تغییر و تحولی در حریم بنای این دانشکده اتفاق بیافتد. حتی به تازگی قرار است رو به روی آن پلی زده شود که کاملا منظر تاریخی دانشکده را به‌هم می‌زند.»

بر اساس قوانین میراث‌فرهنگی، آثاری که ثبت‌ملی می‌شوند، باید در مدت زمان کوتاهی از سوی کارشناسان میراث‌فرهنگی تعیین عرصه و حریم شده و پس از تصویب آن به ارگان‌ها و نهادهای مختلف ابلاغ کنند تا هرگونه ساخت‌وساز بر اساس این مصوبه انجام شود. در فصل نهم قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) آمده: امثال هرگونه تصرف و تجاوز به آثار ملی با تغییر حریم‌های مربوط به آن (موضوع ماده ۵۶۰ قانون مذکور) و تغییر و مرمت و توسعه خلاف قانون نسبت به آنها جرم تلقی و همگی از موارد حقوق عامه محسوب می‌شود که دادسراها با پیگرد متخلفین، مسئول حفظ و حراست از آن هستند.

 

چرا دانشکده فنی کرمان حریم ندارد؟

اکنون که شواهد همه گویای تغییر و تحول حریم دانشکده فنی است، حال باید پرسید که چرا تا امروز مسئولان میراث‌فرهنگی کرمان قانون را رعایت نکرده و پس از گذشت ۱۵ سال از ثبت ملی این اثر، اقدام به تهیه حریم و ابلاغ آن به دستگاه‌های مربوطه در این شهر کهن نکرده‌اند؟ اکنون که این اقدام انجام نشده چرا باید دانشکده نامدار این شهر قربانی قانون‌شکنی محرز شود؟

ابراهیمی از مسئولان می‌‌پرسد: « آیا وظیفه میراث‌فرهنگی جلوگیری از چنین اتفاقاتی نیست؟ بسیاری از بناهای کرمان به دلیل نبود حریم در خطر است و حالا هم قرار هست پلی از جلوی سردر رد شود که تمام منظر آن را به‌هم می‌زند. آیا مسئولان نمی‌خواهند اقدامی برای نجات این سردر انجام دهند؟» بسیاری از دوستداران میراث‌فرهنگی در کرمان خواستار توقف ساخت پل روگذر و تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی کرمان به ویژه برای دانشکده‌ فنی هستند که اکنون خطر شکستن حریم بنای آن را تهدید می کند.

 

شکستن حریم دانشکده، چه چیز را مخدوش می‌کند؟

سردر دانشکده فنی کرمان را از دید معماری یکی از به یادماندنی‌ترین آثار تاریخ معاصر ایران می‌دانند. زیر بنای این سر در حدود ۶۱۷ متر مربع و ارتفاع طاق آن حدود ۷ متر است. در هر طرف آن چهارطاق طراحی شده که همه به هم متصل است. گفته می‌شود، طراح آن، مهندس محمود حائری‌زاده، اهل یزد و دانش‌آموخته‌ی فرانسه است که در سال‌های دهه‌ی چهل خورشیدی به کرمان آمده و این اثر را در شرایطی خلق کرد که به گفته‌ی خودش، حتی یافتن «یک تیم آهن‌کار حرفه‌ای و معمار آجرکار ورزیده» در کرمان کاری سخت و دشوار بود. این زمانی است که بلوار جمهوری هنوز خاکی بوده.  متخصصان ساختمان این دانشکده را به واسطه‌ی معماری‌ای که دارد، یک اثر «بسیار ارزشمند، کم‌نظیر، زبده و قابل افتخار» برای کرمان می‌دانند.

گفته می‌شود حائری‌زاده با این نگاه به خلق این اثر دست زده که: «اگر معماری تاریخی کرمان بخواهد تداوم یابد و کاربری جدید پیدا کند چه کاری انجام شود بهتر است؟» و نتیجه این بنای منحصر به فرد و ارزشمند از منظر معماری می‌شود. در کرمان‌فردا، درباره نحوه‌ی ساخت این بنای تاریخی آمده، قرار بود ساختمان‌های فعلی دانشکده فنی را تحت عنوان «اولین مدرسه جامع ایران» بنا کنند و طرح مربوطه به یک مهندس جوان آمریکایی در استانداری کرمان واگذار شده بود. این نوجوانان آمریکایی در گروهی به نام Piece Core  به کشورهای مختلف اعزام شده بودند که در راستای پروژه‌ها همکاری کنند. پس از دیدن طرح به آن‌ها گفتم که طرح این جوان با اجرای برنامه‌ی مورد نظرشان فاصله‌ی چشم‌گیری دارد. به من جواب دادند خوب خودت دست به کار شو. با همکاران جوان فرانسوی‌ام مشورت کردم و گفتم که ما می‌سازیمش. سپس همگی به پاریس برگشتیم و طراحی را شروع کردیم. به سرعت طرح مقدماتی ساختمان را تهیه کردیم و به ایران برگشتم. به فاصله‌ی مناسبی تشریفات کلنگ‌زنی افتتاحیه برگزار شد، و در محل خیلی زود کارگاه‌ها را تجهیز کردیم و کار شروع شد.»

این معمار توضیح داده: «قبل از هرچیز باید یک تیم آهن‌کار حرفه‌ای و معمار آجرکار ورزیده پیدا می‌کردیم. به یاد دارم که پیشنهادات شرکت‌های معتبر از حدود بودجه‌ای که برای این پروژه تعریف شده بود، بیش‌تر می‌شد. برای همین اصرار داشتند که طرح را عوض کنیم که به هیچ‌وجه مورد پذیرش من نبود.» خوشبختانه راه حل توسط یکی از شخصیت‌های کرمان به نام آقای اژدری پیدا شد، که در اجرای طرح مخصوص آهن‌کاری پروژه‌ای در تهران شاهد مهارت یک جوان ۱۸ ساله‌ی کرمانی به نام «محمدحسن بهاری» بودند؛ و او قدرت اجرای طرح ما را دارد. آقای اژدری خیلی زود آن جوان را که اتفاقا آن روزها در کرمان بود، پیدا کرد. در چهره‌اش عزم و اراده‌ی محکم پیدا بود. کار آهن‌کشی به دست او انجام شد که اتفاقا چند سال پیش در همین کرمان دیدمش که باز نشسته شده بود.

به گفته‌ی حائری‌زاده ساختمان‌های این دانشکده بین سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۴شکل گرفتند و حالا پس از حدود ۵۰ سال از تولد همچنان در این گوشه از شهر می‌درخشند. حائری‌زاده پس از ساخت دانشکده فنی در دانشگاه بوعلی سینا همدان مشغول می‌شود. از جمله کارهای دیگری که در ایران انجام داده و خودش از آن مثال زده، ساخت مجموعه مسکونی کوی اساتید دانشگاه تهران است. او بعد از مدتی دوباره به پاریس برمی‌گردد و همان‌جا به کار معماری مشغول می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *