خانه تاریخی یک یونانی در محله‌ زرتشتی‌نشین‌ با خاک یکسان شد
شهریور ۱, ۱۳۹۹
ساخت سوله فلزی در حریم ممنوعه تخت‌جمشید
شهریور ۱۰, ۱۳۹۹
نمایش همه

شهر کهن قاین عامدانه آسفالت شد

بر اساس آثار تاریخی موجود قائن یکی از قدیمی‌ترین زیستگاه‌های بشر در ایران است

 

احداث خیابان از روی شهر کهن قاین بسیاری از دستاوردهای تمدن خراسان جنوبی را با آسفالت یکی کرد. این در حالی است که بسیاری از مردم این شهر کهن به روند تخریب‌های این شهر معترض هستند. آن‌ها ضعف مدیران شهری و بومی را عامل اصلی این اتفاق می‌دانند و می‌گویند: «مدیران میراث‌فرهنگی خراسان جنوبی عامدانه این شهر کهن را ویران کردند.»

قاین یا قائِن یکی از شهرهای خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران و دومین شهر بزرگ خراسان جنوبی است. این شهر به خاطر زعفران و زرشک مرغوب آن دارای شهرت جهانی است و به عنوان پایتخت زعفران و زرشک دنیا شناخته می‌شود. قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهن دژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم و مرکز ایالت قهستان بزرگ بوده ‌است. بر اساس آثار تاریخی موجود قائن یکی از قدیمی‌ترین زیستگاه‌های بشر در ایران است. قائن در عصر ساسانیان از مراکز مهم قدرت و از شهرهای استراتژیک ایران به‌شمار می‌‌رفته. آخرین یافته‌های باستان‌شناسی نشان از شهری کهن دارد که آوازه‌اش در آن زمان همه شنیده می‌شده. در متون قدیمی آمده، این شهر را کی‌لهراسپ پدر گشتاسب بنا کرده است.

مسعود صمدی ساکن قاین و از دوستداران میراث‌فرهنگی به «میراث‌خبر» می‌گوید: «حدود سال ۸۲ و ۸۳  بود که شهرداری وقت در طرحی مطالعه نشده تصمیم گرفت که آرامگاه حکیم بزرگمهر را به مسجد جامع شهر متصل کند. این طرح در سه فاز آغاز شد اما کارگران در حین انجام کار متوجه شدند، این خیابان از یک محوطه تاریخی می‌‌گذرد که از قدیم به شاهزاده حسین معروف بود. دست اندرکاران مجبور شدند که به مدیریت میراث‌فرهنگی اطلاع دهند تا ماجرا را پیگیری کند. در آن زمان فردی به نام عباس‌زاده مدیر میراث‌فرهنگی بود. پس تپه‌های شاهزاده حسین را ثبت ملی می‌کنند. حدود سال‌های  ۸۴ تا ۸۵ کاوش‌هایی صورت گرفت و گمانه‌زنی‌هایی انجام شد که آثار بسیاری به دست آوردند و حصار کشی کردند. مسئول پژوهش آقای خانیکی باستان‌شناس پیشکسوت بود. او هم دریافت که جاده‌سازان به یک کارگاه شیشه‌گری تاریخی برخورد کرده‌اند. این یافته‌ها نشان داد ما قبل از نیشابور کارگاه شیشه‌گری داشتیم.»

این دوستدار میراث‌فرهنگی می‌گوید: «پس از این کشف و به دست آوردن یافته‌های بسیار از شهر کهن قاین احداث خیابان متوقف شد. اما شاهرخ عباسی مدیر وقت میراث فرهنگی  شهرستان با سکوت و همراهی تمام و کمال حتی کوچکترین واکنش و مقاومتی در برابر خواسته سایر مسئولین استان نکرده و نتوانست نظر دادستان را برای رفع مشکل معبر جلب کند، تا اینکه در سال ۹۷ فردی به نام رمضانی از اداره میراث‌ فرهنگی خراسان جنوبی برای بازدید به منطقه آمد و این آغاز ویرانی شهر ما بود. این مدیر که کاملا با مقوله میراث‌فرهنگی بیگانه است و اصلا در جریان مسائل تاریخی نیست، پس از بازدید اواخر ۹۷ می‌خواست تکلیف این خیابان مشخص شود. متاسفانه به جای این‌ که برای ادامه کاوش‌ها اعتباری تامین شود با موافقت میراث‌فرهنگی خراسان جنوبی اعتبار لازم برای عبور غلتک از روی تاریخ فراهم شد.»

به گفته او روی تابلوی معرفی این شهر نصب شده بود که هر گونه دخل و تصرف از سوی افراد حقیقی و حقوقی پیگرد حقوقی دارد اما تعجب می‌کنم که چطور مسئولان به راحتی این قانون را زیر پا گذاشتند. مگر شهر قاین ثبت ملی نبود؟ مگر خیابان‌کشی از روی تاریخ جرم نیست؟ این‌ها عامدانه با تاریخ ما چنین کردند. پرسش او این بود که آیا مسئولان میراث‌فرهنگی کشور بی‌اطلاع هستند؟ مگر در رسانه‌ها و حتی صدا و سیما خبر این اتفاق را نشنیدند که خودشان را به کری می‌زنند و جواب ما را نمی‌دهند؟

بر اساس آخرین یافته‌های باستان‌شناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۳۰ هزار سال قبل) می‌رسد. بر اثر حفاری‌های باستان‌شناسی هیئت آمریکایی در غار خونیک در جنوب این شهر تعدادی دست‌افزارهای سنگی مربوط به دوران پارینه سنگی میانی در این غار به دست آمد که از لحاظ مطالعات باستان‌شناسی و انسان‌شناسی بسیار حائز اهمیت است. همچنین وجود تعداد زیادی تپه‌های باستانی در اطراف شهر قائن که بر اساس مشاهدات اولیه از دوران پیش از تاریخ دارای آثار و نشانه‌هایی است که قدمت طولانی سکونت در این منطقه از کشور ایران را اثبات کرده ‌است.

حتی مارکوپولو در سفرنامه خود از این ناحیه به نام «تونوکاین» نام برده که این نام از نام دو شهر بزرگ ایالت قهستان که تون (فردوس امروزی) و قائن باشند گرفته شده‌ است. همچنین در سال ۴۴۴ هـ. ق ناصرخسرو قبادیانی از این شهر دیدن کرده و از استحکامات شهر و مسجد جامع آن یاد کرده ‌است. ایالت قهستان هم‌زمان با ورود اعراب به ایران پناهگاه زرتشتیانی بود که به آن پناه آورده بودند. حمدالله مستوفی در قرن هشتم هجری از مرکزیت قائن نسبت به‌آبادی‌های دیگر قهستان و همچنین از فراوانی زعفران و میوه آن گزارش داده ‌است. یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی قائن مسجد جامع آن است که از بناهای قرن هشتم هجری به شمار می‌رود.

قاین در دوره اسلامی نیز بزرگترین شهر قهستان بوده، به دلیل اینکه در مسیر راه‌های مهم تجاری سیستان و کرمان و سواحل دریای عمان به (سنگ بست) بوده، همواره اهمیت داشته. اهمیت تجاری و اقتصادی قاین به حدی بوده که مقدسی در قرن چهارم هجری آن را (دروازه عمان و بارانداز کرمان و انبار خراسان) نامیده ‌است. این شهر در دوره اسلامی دارای بارویی با دروازه‌های مختلف بوده و خندقی بر گرداگرد آن احاطه داشته که هنوز بخش اندکی از بقایای این خندق باقی است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *