برگ هایی از یک شاخه تنومند از درختی کهن به نام ایران
خرداد ۳, ۱۳۹۹
تله‌کابین، جهانی شدن تاق بستان را به خطر انداخت
خرداد ۳, ۱۳۹۹
نمایش همه

شهری که زخم هایش متورم شده و گردشگری نجاتش می‌دهد

خرمشهر می‌تواند به یک شهر موزه تبدیل شود، هنوز می‌توان رد گلوله و یادگار نوشته‌های آن دوران را بر دیوار خانه‌ها و خیابان‌ها دید

 

مجتبی گهستونی، فعال حوزه میراث‌فرهنگی خوزستان، عضو شورای هماهنگی میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری

آزادسازی خرمشهر را نباید به ابعاد محلی و استانی تقلیل داد. آزادسازی این شهر از اهمیت بین‌المللی برخوردار است. آزادی خرمشهر، در آوردن شهر از چنگال بعثی‌های تا دندان مسلحی بود که نوید تسخیر ۴۸ ساعته خوزستان را داده و خیال ماندن را در سر می پروراندند.

در آخرین روزهای آخرین سال از دهه ۱۳۰۰ در اردیبهشت ۱۳۹۹ از خرمشهر بازدید کردم. در کوچه‌های به‌هم پیوسته گوهرشاد خرمشهر و با عبور از خیابان شاپور و میدان فردوسی و با دیدن کوچه گلبهار، و عبور از کنار رستوران آقابزرگ با نان‌های همیشه برشته و غذاهای لذیذش، به موازات جاده ساحلی کانال عضدی، با جاری رود حرکت می‌کنم. در آن سو بلوار دریادار بایندر ایستگاه لنج‌هایی شده که ملوان‌ها و جاشوها را در خود جای می‌دهد و راهی خوریات و خلیج فارس می‌کند.

خرمشهر با وجود موقعیت بسیار مهم و استراتژیکی که در حوزه گردشگری دارد، و بناهای به جا مانده از دوران جنگ و برخی محوطه‌های باستانی‌اش اما مظلوم است و اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری آن کمتر مورد توجه و اهمیت قرار می‌گیرد. پیش‌تر از این حوزه های میراث فرهنگی و گردشگری و حتی صنایع دستی شهرستان خرمشهر با مدیریت ضعیف و ناکارآمد اداره می‌شد، اکنون از خود یک مکان مستقل که محل اداره‌ای با این اهمیت ندارد. گاهی در فرمانداری و مدتی هم در خیابان آرش در بنایی که بیشتر به مخروبه شبیه بود، و حالا در اتاقی مشترک در محل موزه جنگ که صاحب خانه اش بنیاد حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس است.

اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری شهرستان خرمشهر در چند ساله اخیر تنها یک شانس پیدا کرده و آن حضور تنها نیروی این اداره است که رئیس و راننده و مامور اداری است و در جلسات مختلف هم شرکت می‌کند.

سجاد پاک گهر کارشناس ارشد مرمت اشیا به همراه همکار سابق خود نجلا درخشانی کارشناس ارشد مرمت و احیا بنا و بافت، تلاش‌های موثر و بی‌شماری انجام داده و وجب به وجب خرمشهر را مستند نگاری کرده و درباره ابعاد گوناگون این شهر رویکردهایی تبیین کرده‌اند که تلاش هایشان موجب زنده‌سازی بخش‌های مختلف خرمشهر می‌شود.

اما خرمشهر نیازمند حمایت است. تبدیل خرمشهر و آبادان به منطقه آزاد اروند برای بسیاری ادارات وضعیت یک بام و دو هوا ایجاد کرده آنها نمی‌دانند از اداره کل خود تبعیت کنند یا از منطقه آزاد درخواست حمایت داشته باشند. همین موضوع درباره اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خرمشهر هم صدق می‌کند.

خرمشهر شهری است که زخم‌هایش متورم شده و نیازمند مراقبت است، برای جدا نشدن از خاک ایران شهدای بسیاری داده، و چشم طمع کشورهای استعمارگر و دول سودجو برای جدایی خوزستان همواره به این دورترین نقطه در جنوب غربی ایران دوخته شده است.

حال خرمشهر به دلیل مجاورت با سه آبراهه کارون، عضدی و اروند رود، وجود منطقه عملیاتی شملچه و خَین در خرمشهر، و برخورداری این شهر از خانه، گذر، خیابان، بازار، مسجد و برخی اماکن دولتی که همچنان ترکش‌های گلوله بر دیوارهایش نمایان است، قابلیت توسعه گردشگری جنگ را دارد. به همین منظور برای باززنده‌سازی بناهای باقیمانده از جنگ در خرمشهر با رویگرد گردشگری، تقویت اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خرمشهر از حنبه پشتیبانی، کارکنان و مالی ضرورت دارد.

خرمشهر قابلیت ایجاد هتل و رستوران‌های سنتی با کیفیت و اقامتگاه بوم‌گردی به ویژه در روستاها، اقامتگاه سنتی برای اسکان کاروان‌های راهیان نور به منظور فاصله‌گیری از اقامت در سوله‌ها، چایخانه سنتی، موزه مردم‌شناسی، موزه صنایع دستی، موزه هنرهای سنتی، موزه دریا و… را دارد.

خرمشهر ۳۴ روز در تسخیر عراقی ها بوده و هنوز نمادهای جنگ در این شهر بسیار است؛ بنابراین می توان یک مسیر گردشگری تعریف کرد و از گردشگران خواست تا مسجد جامع را با دیوار نگاره‌های ناصر پلنگی ببینند که نماد مقاومت مردم خرمشهر است. یا به تماشای موزه جنگ بروند که یک زمان شرکت نفت ایران و انگلیس و روزگاری دیگر مرکز فرماندهی عراقی ها بوده است.

در واقع خرمشهر می‌تواند به یک شهر موزه تبدیل شود زیرا هنوز می‌توان رد گلوله و برخی یادگار نوشته‌های آن دوران را بر دیوار خانه‌ها و خیابان‌ها دید؛ البته این به معنای آن نیست که خرمشهر، پس از ۳۷ سال که از آزادی‌اش می گذرد بازسازی نشود بلکه می‌توان بخش‌هایی از شهر را به عنوان نشانه‌های زنده جنگ نگه داشت. همان گونه که آلمانی‌ها، بخش‌هایی از دیوار برلین و نقاشی‌ها و نوشته‌های حک شده بر آن را حفظ کرده و ژاپنی‌ها یابود صلح هیروشیما را بازسازی کردند. در روسیه آسیاب ولگوگراد و در فرانسه روستای سورگلن را مرمت کردند.

خرمشهر از ظرفیت بالایی برای جذب گردشگر برخوردار است که تنها به گردشگری جنگ محدود نمی‌شود. برای مثال این شهر، یک شبه جزیره است؛ بنابراین می‌توان گردشگری آبی در این شهر را فعال کرد یا با کشتی کروز از خرمشهر به آبادان رفت. با قایق هم می‌توان نهر به نهر خرمشهر را گشت. حتی می‌توان به تالاب ناصری رفت و ماهی گرفت؛ روستاگردی کرد، در شهر قدم زد و قصه جهان آرا و هم رزمانش را شنید و جز آن با آداب و رسوم مردم شهر آشنا شد. اما گلایه مردم این است که تنها و تنها سالی یک بار توجه مسئولان به این شهر معطوف می‌شود؛ تازه اگر بتوان اسمش را توجه گذاشت چراکه همه چیز به روزهای جنگ و آزادسازی خرمشهر محدود می‌شود در حالی که سال‌ها از آن زمان گذشته و امروز زندگان هستند که به حمایت‌های دولتی و رونق اقتصادی برای گذران زندگی نیاز دارند آن هم در شرایطی که رشد بیکاری در این شهر بسیار بالاست. این شهر می‌تواند با گردشگری و رونق صنایع دستی جان دوباره‌ای بگیرد.

با توجه به شرایط آب و هوایی در خوزستان، رونق گردشگری در این استان به ماه‌های خاصی از سال محدود می‌شود. در همان زمان محدود هم مدیران آژانس و راهنمایان ترجیح می‌دهند اگر مسافران‌‌شان را پس از استان گردی به خرمشهر آوردند، در نهایت سری به موزه جنگ و یا مضیف‌ حاج‌عبدالله در جزیره مینو بزنند. اما پیشنهاد می‌دهم یا کتاب آثار ملی آبادان و خرمشهر نوشته نجلا درخشانی را تهیه کنید و یا راه‌های ارتباطی با اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری واقع در موزه جنگ را برقرار کنید تا برنامه ریزی مشخصی برای بازدیدهای‌تان در خرمشهر توصیه شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *