هویت شهری اهواز
اردیبهشت ۲۹, ۱۳۹۹
ساختمان قدیم بندر خرمشهر و محله شوشترنو ثبت ملی شدند
اردیبهشت ۳۰, ۱۳۹۹
نمایش همه

 گنجینه جوبجی باز هم قربانی می‌شود؟

اصرار به قانون‌شکنی در محوطه باستانی جوبجی–دهیور رامهرمز

 

مجتبی گهستونی، فعال حوزه میراث‌فرهنگی خوزستان، عضو شورای هماهنگی میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری

آیا قرار است به زودی جاده‌ای از روی محوطه باستانی جوبجی رد شود؟ آیا بار دیگر شاهد ویرانی محوطه‌ای می‌شویم که ارزش جهانی دارد؟ «جوبجی–دهیور» از جمله کاوش‌های مهم دوره ایلام نو و دوره انتقالی به هخامنشی به شمار می‌رود. پژوهش و کوشش آرمان شیشه‌گر و دیگر همکاران باستان‌شناس او گوشه‌ای از تاریخ و باستان‌شناسی دوره ایلام را روشن و به دانش و شناخت ما از این دوره افزود. آن‌چه که کاوش‌های محوطه باستانی «جوبجی–دهیور» را برای مردم ایران در سطح بین‌الملل بسیار مهم جلوه می‌دهد دیرینگی رامهرم خوزستان و  افزایش دارایی‌های میراث فرهنگی و غنای موزه‌ای کشور شده است.

اما در نبود چاره‌اندیشی برای ایجاد جاده دسترسی به معادن قرار گرفته در حاشیه رودخانه اعلا، از یک سو مردم ساکن در روستای جوبجی دیگر تحمل مزاحمت‌های خودروهای سنگین که از درون روستا عبور می‌کنند را ندارند و از سویی برخی مسئولان و حتی نمایندگان معدن‌کاران بر قانون شکنی خود اصرار کرده و خواهان عبور جاده اختصاصی از محوطه باستانی تعیین عرصه و حریم شده «جوبجی–دهیور» هستند. خواسته‌ای که کاملا غیرقانونی است و موجب تعرض‌های بی‌امان به یک محوطه باستانی بسیار مهم می‌شود. حال یک پرسش اساسی مطرح می شود، دلیل این‌همه اصرار برای عبور جاده معدن‌کاران از محوطه باستانی جوبجی چیست؟ اصرار به ایجاد جاده در محوطه باستانی جوبجی به همان میزان دست درازی سیزده سال پیش بیل‌های میکانیکی بدون توجه به تذکرات میراث فرهنگی به این محوطه اشتباه است.

 

اختلافات میان اهالی روستا و معدن داران

تنش پس از بروز اختلافات میان اهالی روستای جوبجی و اعتراض به تردد خودروهای سنگین معدن داران منجر به انسداد مسیر فعالیت معدن داران شد، و مردم به دلیل سلب آسایش ناشی از آلودگی صوتی و تردد خودروهای سنگین تقاضای راه اندازی جاده جدید داشتند؛ که همین امر فعالیت معدن داران را برای مدتی با توقف همراه کرد. برای رفع این مشکل جلسه‌ای با حضور تنی چند از اهالی روستای جوبجی و نمایندگان معدن کاران در محل دادگستری شهرستان رامهرمز برگزار شد که از جمله غایبان این جلسه کارشناسان اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری بودند که به جلسه دعوت نشدند. در نتیجه مقرر شد که خودروهای معدن کاران به واسطه نبود هیچ جاده دسترسی دیگر، فقط در ساعت‌های مشخص از روستا عبور کنند تا تکلیف جاده جایگزین مشخص شود.

 

فرمانداران از شورای تامین مایه نگذارند

محوطه باستانی «جوبجی–دهیور» در پنج فصل طولانی در سال‌های ۱۳۸۶، ۱۳۸۸، ۱۳۹۳، ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ کاوش، گمانه‌زنی، نجات‌بخشی و تعیین عرصه و حریم شد؛ و هر بار گستردگی آثار و لایه‌های باستانی عیان و موجب شده تا عظمت و اهمیت این محوطه باستانی ایلامی در قالب کتاب، سینمار، نمایشگاه و… در سطح محلی، ملی و بین المللی مطرح شود. اما چرا هر بار برخی از مسئولان شهرستانی و استانی با استفاده از اهرم‌های فشار و با تهدید به اینکه از شورای تامین شهرستان و استان می‌خواهیم که به این موضوع ورود کنند، اداره کل میراث فرهنگی خوزستان و حتی اداره میراث فرهنگی شهرستان رامهرمز را تحت فشار قرار داده‌اند تا از برخی قوانین عدول کند؟ این در حالی است که شورای تامین شهرستان و استان نه تنها قانون شکنی نکرده بلکه با رعایت منافع کلی کشور، دستورالعملی را صادر می‌کند تا بدون هیچ تهدیدی برای میراث فرهنگی و محوطه‌های باستانی، منافع مردم تامین شود. این چه بدعتی است که موضوعات مربوط به میراث فرهنگی را امنیتی می‌کنید؟

پژوهشگاه و وزارت میراث فرهنگی تاریخ سوزی نمی‌کنند

با وجود همه اصرار و تلاش‌هایی که در سطح شهرستان و استان صورت می گیرد تا جاده دسترسی معدن‌کاران از روی محوطه تعیین و عرصه حریم شده جوبجی-دهیور عبور کند، اما باید یادآور شد پژوهشگاه میراث فرهنگی، پژوهشکده باستان شناسی و اداره کل میراث فرهنگی مرجع قانونی کاوش و حفاظت از محوطه های باستانی هستند؛ و آنها به هیچ وجه این اختیار را ندارند تا به دلیل پروژه‌های عمرانی در محوطه‌های باستانی بذل و بخشش کنند. این در حالی است که اهمیت محوطه مورد نظر نسبت به سایر محوطه‌های دشت رامهرمز به دلیل کشف خط نوشته‌ای از «شاه شوتور نهونته پسر ایندد» است. وقتی با پدیدار شدن محل آرامگاه باستانی دیگر ساختارهای معماری از جمله دست آفریده ها، آثار زرین و مفرغی، تابوت، اجاق و کوره‌ها، لایه‌های خاکستر، توده‌های سفالی، چاله‌های باستانی و کانال‌های مدفون با انواع ارزش‌های آئینی و مادی که در پیرامون آرامگاه دو بانوی ایلامی نمایان شده، و نتایج تمام این یافته‌ها اطلاع رسانی می‌شود چرا عده‌ای سعی دارند چشم خود را در مقابل تاریخ ببندند و عظمت وجود شهری مهم و کهن همچون رامهرمز را نادیده بگیرند؟

 

پیشنهاد

درباره جاده دسترسی معدن‌کاران نه تنها کارشناسان باستان‌شناسی، دوست‌داران میراث فرهنگی، رسانه ها و متولیان حفاطت از آثار و محوطه‌های تاریخی اجازه تعرض به محوطه جوبجی-دهیور را نخواهند داد بلکه به مسئولان پیشنهاد و توصیه می‌کنند که با رعایت همه جوانب در راستای توسعه پایدار، در فکر ایجاد جاده دسترسی برای معدن‌کاران در خارج از محدوده عرصه و حریم باشند. جاده‌ای جدید که احداث آن باید مورد تایید کارشناسان قرار بگیرد تا موجب تعرض به محوطه‌ای دیگر نشود. همان‌گونه که معدن با وجود اثرات مخرب زیست محیطی‌اش می‌تواند موجب اشتغال بشود، کاوش و حفظ محوطه‌های باستانی می‌تواند با دستاوردهای فرهنگی، توسعه گردشگری اجتماع محور متکی به جامعه محلی و ایجاد اشتغال پایدار همراه باشد. به همین دلیل ارزش علمی، فرهنگی و جهانی محوطه باستانی جوبجی–دهیور به واسطه روشن کردن نقطه‌های تاریک در تاریخ ایران و کشف گنجینه‌های با ارزش به یک افتخار برای ایران تبدیل شده است. آنچه که مسلم است مردم رامهرمز باید بیش از همه دلواپس این آثار و محوطه‌ها باشند، چون مردمی که قدر تاریخ خود را ندانند همواره محکوم به شکست هستند. قطع به یقین با کاوش آثار دوره‌های پسین این محوطه  می‌توان با هدایت کردن گروه‌های باستان شناس به چگونگی تداوم فرهنگ ایلامی و یا حتی نبود تداوم آن در منطقه پی برد و گوشه‌ای از تاریخ کشور ایران را در این منطقه فرهنگی بسیار ارزشمند آشکار کرده، و حتی شرایط بازدید گردشگران فرهنگی را بیش از پیش در این محدوده فراهم ساخت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *