برای رفع خطر بارندگی از بناها و محوطه‌های تاریخی بودجه سالانه اختصاص دهید
اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۹
امسال بزرگداشت فردوسی برگزار نمی‌شود
اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۹
نمایش همه

ثبت جهانی مفاخر ایرانی

از ثبت به نام کشورهای خارجی تا ثبت به نام ایران

 

یاسر موحدفرد

پیمایشی که در چگونگی ثبت مفاخر ایرانی اسلامی در سازمان جهانی یونسکو از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱ میلادی از پایگاه مجازی رسمی آن سازمان انجام شده‌، نشان از آن داشته است که هم‌زمان با ثبت رویدادها و مفاخر جهانی در فهرست رویدادهای علمی، فرهنگی و هنری یونسکو در دوسالانه ۲۰۰۵ – ۲۰۰۴ میلادی از میان ۴۵ رویداد و مفاخر ثبت شده نامی از ایران دیده نمی‌شود.

 

ثبت جهانی مولوی به نام ترکیه

در دوسالانه ۲۰۰۷ – ۲۰۰۶ میلادی با آن‌که ثبت رویدادهای مشارکتی مفاخر ایرانی اسلامی به انجام رسیده اما باز هم نامی از ایران آورده نشده است در این دوسالانه “هشتصدمین زادسال مولوی” با نام “مولانا جلال‌الدین بلخی رومی” به وسیله کشورهای افغانستان، مصر و ترکیه ثبت شده و “ششصدمین سال‌مرگ عبدالرحمن فرزند خلدون”

مشهور به ابن خلدون از سوی کشورهای افغانستان، الجزایر، مصر، مراکش و تونس به ثبت رسیده و “یک‌هزار و سیصدمین زادسال خلیل فرزند احمد فراهیدی” از مفاخر ایرانی و مبدع علم عروض به نام کشور عمان، ثبت شده است.

ابن خلدون یک از مفاخر اسلامی هست ام پرونده ششصدمین سال‌مرگ وی به عنوان یک از مفاخر اسلامی از سوی چند کشور به صورت مشترک ثبت شده این در حالی است که ایران در این پرونده‌ها مشارکت نداشته است. این مشارکت با کشورهای دیگر به دلیل تاثیرگذاری مفاخر در کشورهای گوناگون بوده است به عنوان مثال در بحث ثبت مولوی چند کشور از جمله مصر عنوان کرده که ما هم آثاری از مولانا داریم که تاثیرگذار بوده است با آن‌که همه اثرهای مولوی به زبان فارسی بوده اما نامی از ایران برده نشد.

 

ثبت جهانی سید جمال به نام افغانستان

در دوسالانه ۲۰۰۹ – ۲۰۰۸ میلادی، خوشبختانه ایران دو رویداد “نهصد و پنجاهمین زادسال امام محمد غزالی” و “چهارصدمین سال‌مرگ شیخ بهایی” را به ثبت رسانده است؛ با این حال پیشنهادهای کشور افغانستان با پشتیبانی ایران دو رویداد “یک‌صد و پنجاهمین سالگرد زندگی فعال سید جمال‌الدین اسدآبادی” با نام “سید جمال‌الدین افغانی” و “هشتصد و پنجاهمین سال‌مرگ سنایی غزنوی” بوده که به نام این کشور به ثبت رسانده شده است.

سیدجمال الدین اسدآبادی ایرانی بوده ولی از او به نام جمال الدین افغانی در ثبت جهانی یاد شده است و سرانجام این اندیشمند ایرانی اسلامی به نام افغانستان ثبت شده است و تنها در این پرونده ایران، کشور افغانستان را پشتیبانی کرده است.

 

ثبت جهانی رودکی به نام تاجیکستان

پیشنهاد کشور تاجیکستان با پشتیبانی کشورهای ایران، افغانستان و قزاقستان، ثبت رویداد “یک‌هزار و یک‌صد و پنجاهمین زادسال ابوعبداله رودکی” بوده که به نام تاجیکستان به انجام رسیده است.

 

فرآیند ثبت جهانی مفاخر در یونسکو

وقتی سند ثبت رویدادها از سوی یک کشور مطرح می‌شود در جایگاه‌های گوناگون مورد بررسی قرار می‌گیرد، اگر این پرونده معارض نداشته باشند، سند به مرحله بالاتر می‌رود و پس از دو سال در کمیسیون منطقه‌ای بررسی می‌شود؛

اگر نماینده کشورهای حوزه منطقه ابراز نظری نکنند آن مفاخر و رویدادهای فرهنگی به نام آن کشور ثبت می‌شود در آن زمان ایران می توانست در این باره اظهار نظر کند اما این کار را انجام نداد در حالی که باید پژوهشکده و معاونت میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باید در این زمینه فعالیت می‌کردند.

 

ثبت جهانی هزاره شاهنامه فردوسی به نام ایران

در دوسالانه ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰ میلادی برای نخستین بار با همکاری بنیاد فردوسی، سهم ایران از ثبت مفاخر در فهرست رویدادهای فرهنگی، هنری و علمی یونسکو به چهار گزینه رسیده است؛

در میان چهار ثبت مفاخر ایرانی در این دوسالانه با پیشنهاد رسمی بنیاد فردوسی و با همکاری کمیسیون ملی یونسکو در ایران “هزارمین سالگرد سرایش شاهنامه” و نیز “هفتصد و پنجاهمین سالگرد زندگی فعال خواجه نصیرالدین طوسی” به پیشنهاد دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیر و با همکاری بنیاد فردوسی تنظیم شد و به نمایندگی ایران در یونسکو فرستاده شد که با اقبال گسترده کشورهای عضو یونسکو به نام ایران به ثبت رسید.

دو پیشنهاد دیگر در دوسالانه یاد شده از سوی ایران “هفتصدمین سال‌مرگ قطب‌الدین شیرازی” و “یک‌هزار و دویست و پنجاهمین زادسال فارسی بیضاوی مشهور به سیبویه” بوده است.

بنیاد فردوسی هم‌زمان با برپایی جشن هزاره شاهنامه در سال ۱۳۸۹ در تالار کنفرانس عمومی یونسکو در پاریس فرانسه، پرونده هنر نقالی که به کوشش پژوهشگاه میراث فرهنگی و همکاری خانه تاتر، مرکز هنرهای نمایشی و بنیاد فردوسی، تنظیم شده بود را به نمایندگی ایران در یونسکو ارایه داد که با پی‌گیری‌های انجام شده در نوامبر ۲۰۱۱ میلادی در فهرست میراث معنوی سازمان جهانی یونسکو به نام ایران به ثبت رسیده است.

تلاش بنیاد فردوسی برای جلوگیری از ثبت جهانی نظامی گنجوی به نام کشور آذربایجان که تباری ایرانی و از اقوام کردی دارد هم به فرجام رسید و تا کنون نظامی گنجوی به نام آن کشور در سازمان جهانی یونسکو ثبت نشده است.

 

ثبت‌های جهانی مفاخر و میراث مکتوب ایرانی در یونسکو به نام ایران

با پیگیری‌های انجام شده از سال ۲۰۱۰ میلادی تا کنون هیچ مفاخر ایرانی به نام دیگر کشورها به ثبت جهانی نرسیده است و دوسالانه ثبت مفاخر و رویدادهای علمی، فرهنگی و هنری با ظرفیت چهار ثبت جهانی به نام ایران در یونسکو به انجام رسیده است.

نام مشاهیر ایرانی و میراث مکتوب مفاخر ایرانی که تا کنون سده ویا هزاره آن‌ها در فهرست مفاخر و رویدادهای علمی، فرهنگی و هنری سازمان جهانی یونسکو به نام ایران به ثبت جهانی رسیده است به شرح زیر است:

هشتصد و پنجاهمین سال‌روز زندگی فعال شهاب الدین یحیی فرزند حبش سهروردی، فیلسوف و عارف (مشهور به شیخ اشراق شهاب الدین سهرودی) / ۲۰۱۹ – ۲۰۱۸

 

هزار و هفتصد و پنجاهمین سال‌روز تاسیس دانشگاه جندی شاپور / ۲۰۱۹ – ۲۰۱۸

هزار و یکصد و پنجاهمین زادروز محمد زکریای رازی / ۲۰۱۷ – ۲۰۱۶

هفتصدمین سالگرد نگارش کتاب گلشن راز، عارف ایرانی شیخ محمود شبستری / ۲۰۱۷ – ۲۰۱۶

هزار و پنجاهمین زادروز فقیه شیعی، سید مرتضی علم الهدی / ۲۰۱۷ – ۲۰۱۶

هشتصدمین سال زندگی فعال نجم‌الدین کبری، عارف بزرگ و انسان‌شناس ایرانی / ۲۰۱۵ – ۲۰۱۴

هشتصدمین زادروز فخرالدین عراقی، شاعر و ادیب ایرانی / ۲۰۱۵ – ۲۰۱۴

ششصدمین سال زندگی فعال عبدالقادر مراغه‌ای، موسیقی‌دان و نخستین ردیف‌نویس موسیقی اصیل ایرانی / ۲۰۱۵ – ۲۰۱۴

هفتصدمین زادروز میر سید علی همدانی، عارف و ادیب بزرگ ایرانی / ۲۰۱۵ – ۲۰۱۴

هزارمین سالگرد گردآوری کتاب قانون پور سینا در پزشکی و طب ایرانی / ۲۰۱۳ – ۲۰۱۲

هزارمین سال دستاوردهای ابوسعید ابوالخیر / ۲۰۱۳ – ۲۰۱۲

هزار و صدمین سالگرد نگارش کتاب علائق النفیسه ابن رسته اصفهانی در حوزه جغرافیا / ۲۰۱۳ – ۲۰۱۲

پانصدمین سالگرد دستاوردهای عبدالعلی بیرجندی در حوزه دانش ستاره‌شناسی و نجوم / ۲۰۱۳ – ۲۰۱۲

هزار و دویست و پنجاهمین زادروز سیبویه، ادیب و اندیشمند ایرانی در حوزه انسان‌شناسی / ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰

هفتصدمین سال‌مرگ قطب‌الدین شیرازی، دانشمند ایرانی / ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰

هفتصد و پنجاهمین سال زندگی فعال خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند ایرانی / ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰

هزارمین سالگرد پایان سرایش شاهنامه فردوسی (برپایه هجری خورشیدی) / ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰

چهارصدمین سال‌مرگ شیخ بهایی، دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس (منجم) و معمار ایرانی / ۲۰۰۹ – ۲۰۰۸

نهصد و پنجاهمین زادروز امام محمد غزالی، فیلسوف ایرانی / ۲۰۰۹ – ۲۰۰۸

هزارمین زادسال حکیم ناصر خسرو – ۲۰۰۳

صدمین زادسال ابوالحسن صبا – ۲۰۰۲

هشتصدمین زادسال خواجه نصیرالدین طوسی – ۲۰۰۱

صد و پنجاهمین سال‌مرگ امیرکبیر – ۲۰۰۱

هزارمین سال‌مرگ ابوالوفا محمد فرزند یحیی بوزجانی، ریاضی‌دان و منجم / ۱۹۹۸

سیصدمین سال‌مرگ ملا محمدباقر مجلسی، دانشمند شیعی عهد صفوی / ۱۹۹۸

زادسال نیما یوشیج، شاعر و پدر شعر نو ایران / ۱۹۹۶

ششصدمین زادسال عبدالرحمن محمد جامی، شاعر و ادیب ایرانی / ۱۹۹۶

نهصدمین سال‌مرگ حکیم عمر خیام، شاعر ایرانی / ۱۹۹۶

چهارصدمین سال تولد صائب تبریزی / ۱۹۹۵

هزارمین سالگرد گردآوری نسخه برجسته خطی شاهنامه فردوسی، شاعر بزرگ و حماسه‌سرای ایرانی (برپایه هجری قمری) / ۱۹۹۰

ششصدمین سال‌مرگ خواجه محمد شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی / ۱۹۸۹

نهصدمین سال وفات خواجه عبداله انصاری، عارف ایرانی / ۱۹۸۹

نهصدمین سال بزرگداشت امام محمد غزالی، دانشمند ایرانی / ۱۹۸۵

هشتصدمین زادسال شیج مصلح‌الدین سعدی شیرازی، شاعر و ادیب ایرانی / ۱۹۸۴

هزارمین زادسال پور سینا (ابن سینا)، دانشمند ایرانی / ۱۹۸۰

منبع: صدای اصلاحات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *