آیا سینما قدس اهواز برای همیشه تخریب می شود؟
اردیبهشت ۱۰, ۱۳۹۹
پاسارگاد در پسِ نام تاریخی و جهانی خود گم شده
اردیبهشت ۱۶, ۱۳۹۹
نمایش همه

زخم تن رامشیر عمیق است به دادش برسید

چرا اراده‌ای برا‌ی حفاظت از محوطه‌های باستانی خوزستان وجود ندارد؟

 

مجتبی گهستونی، فعال حوزه میراث‌فرهنگی خوزستان، عضو شورای هماهنگی میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری

تعرض‌های بی‌امان به پیکره‌های باستانی رامشیر در خوزستان عمیق است، و این شهر همچون هشتاد تپه باستانی‌اش به حال خود رها شده‌، و وزارت میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور تنها دل‌خوش کرده‌اند به یک نمایندگی با دو نیرو و بدون امکانات.

بررسی‌های مختلف نشان می‌دهد که تخریب‌ها و تعرض‌ها با وجود تعلل‌های مسئولان شهری و استانی از سوی برخی به ظاهر کشاورزان سازمان یافته است، و عده‌ای خودسر سهم چشمگیری در تخریب و تعرض به میراث فرهنگی دارند.

حوزه میراث فرهنگی خوزستان همواره شاهد هجمه‌های ناجوانمردانه تخریب‌گران به محوطه‌های باستانی در قالب گروه‌های مختلف سازمانی و مردمی بوده است. از موارد متعدد تخریب‌ها و تعرض‌ها گاه صدای اندکی به گوش دوستداران میراث فرهنگی می‌رسد. در روزهای گذشته در لابه‌لای همه اتفاق‌هایی که ناشی از تخریب و تعرض به محوطه‌ها و بناهای تاریخی است، خبر تخریب و تعرض در چند محوطه در رامشیر از جمله در چم صبی، تل‌رضوان، تل جانشین، سبع گطاع، مشراگه، ابوعلیمه، تل مرزه، تپه سنگر و… به گوش‌مان رسید. پایش‌های فیزیکی نگارنده باعث شد تا پس از اطمینان از تعلل‌های صورت گرفته، وضعیت موجود را به مسئولین اداره کل میراث فرهنگی خوزستان اطلاع داده، و آنان نیز در سریع‌ترین زمان راهی رامشیر شدند تا خود متوجه حجم برخی از تخریب‌ها و تعرض‌ها شوند.

زمین‌های کشاورزی بهانه‌ای برای تعرض به محوطه‌های باستانی رامشیر!

حفاری‌های غیرمجاز در تل‌رضوان رامشیر این محوطه را در زمره محوطه های همواره در معرض تعرض قرار داده است. تل‌رضوان اشکانی رامشیر که از مهمترین تپه‌های باستانی خوزستان به‌ شمار می‌آید، درحالی مورد تعرض سودجویان و قاچاقچیان میراث‌فرهنگی قرار می‌گیرد که به‌جا ماندن بقایایی از چند تابوت اشکانی همواره اهمیت این محوطه را یادآور می‌شود، و این پرسش را مطرح می‌کند که چرا تعیین عرصه و حریم ابلاغ نمی‌شود تا شاید توجه‌ها به لزوم حفاظت بیشتر جلب شود. این تپه در سال ۱۳۸۸ با کشف تابوت کودک اشکانی در محوطه باستانی تل‌رضوان مورد توجه قرار گرفت. با وجود هشدارهای پی در پی اداره کل میراث فرهنگی خوزستان  بر لزوم حفاظت از این محوطه‌، کشاورزان و برخی سودجویان همچنان بر حجم تعرض‌های خود می‌افزایند. با این حال بد نیست که مسئولان امر سری به تل‌رضوان بزنند و تسطیح و تعرض به حدود هفت هکتار آن هم با دستگاه ریپر به عمق بیش از هشتاد سانتی‌متر را مشاهده کنند. همین مسئولان اگر وقت داشتند نگاهی هم به کانال آبی بیندازند که به عنوان مرز بین زمین‌های کشاورزی و تل‌رضوان روی عرصه محوطه باستانی کشیده شده است.

تپه‌ها و محوطه‌های باستانی یتیم رها شده‌اند

در رامشیر مناطق باستانی متعددی از دوران کهن باقی مانده است که به دلایل مختلف بسترهای لازم برای کاوش، نجات بخشی، پژوهش، مرمت و . . . گروه‌های باستان‌شناس فراهم نشده. از مجموع هشتاد محوطه باستانی رامشیر تنها پنج محوطه در سیاهه آثار تاریخی کشور ثبت و این تپه‌ها و محوطه‌ها یتیم رها شده‌اند. با این حال عمده این محوطه‌ها در نتیجه گسترش ناموزن شهر و روستا و در نتیجه فعالیت‌های عمرانی در معرض تخریب قرار دارند؛ از جمله می‌توان به «سبع گطاع» اشاره کرد. آیا وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان به واسطه فراگیر بودن محوطه باستانی و کمبود نیرو و کم توجهی مسئولین محلی و ضعف بدنه کارشناسی توانایی مقابله و برخورد جدی با عوامل مخرب محوطه‌ها و آثار باستانی را ندارد؟ همچنین مشاهدات نگارنده در محوطه باستانی «چم صبی» در رامشیر حکایت از آن دارد که حجم تخریب‌ها و تعرض‌ها با هدف برداشت کل تپه باستانی برای توسعه کشاورزی و ساخت و ساز است. آیا اداره کل میراث فرهنگی خوزستان در این زمینه پیگیری‌های حقوقی بازدارنده انجام داده است؟ همچنین شواهدی از تلاش برخی عوامل برای دست درازی به محوطه باستانی «تل جانشین» رامشیر نیز دیده می‌شود.

تعلل و مماشات به چه قیمتی؟

هر چند مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان، فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی خوزستان و معاونت میراث فرهنگی خوزستان اخیرا از برخی محوطه‌های باستانی رامشیر بازدید کردند،  اما باید یادآور شویم که امروزه برخلاف وجود برخورداری رامشیر از یک نمایندگی میراث فرهنگی، برخی تعلل‌ها و مماشت‌ها موجب شده تا رامشیر به محیطی نسبتا امن برای حفاران و قاچاقچیان تبدیل شود. حضور یک گروه کارشناس باتجربه در رامشیر برای پایش و آسیب شناسی محوطه های این شهرستان قطعا تصویر روشنی از وضعیت نگران کننده این منطقه در اختیار آنها  خواهد گذاشت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *