لژ خزعل، شیخ را شاخ کرد و به زیر انداخت
فروردین ۱۱, ۱۳۹۹
بی‌مهری‌ به خانه سر سلسله سادات طباطبایی بهبهان
فروردین ۱۱, ۱۳۹۹
نمایش همه

هجوم افراد ناشناس به مهرکده مخفی بی‌بی‌شهربانو

کرونا به یاری تخریب‌گران آثار تاریخی آمد

 

فاطمه علی اصغر

معبد مهری یا مهرکده اشکانی از نخستین سازه‌های آرامگاه کنونی بی‌بی‌ شهربانو در شهرری، با شیوع کرونا و خلوت شدن این مجموعه مقدس، مورد هجوم افرادی ناشناس قرار گرفته است. این افراد ناشناس از امکانات کافی برای باز کردن دهانه تونل‌های منتهی به این مهرکده بهره‌مند بودند و البته به نظر می‌رسد که نگهبانان این مجموعه هم تلاشی برای متوقف کردن این افراد نکردند.

به تازگی فیلمی به سایت «میراث‌ خبر» ارسال شده که در آن فردی از تعدادی تونل قدیمی که در دل کوه بی‌بی‌ شهربانو باز شده‌اند، فیلمبرداری کرده است. این فیلم‌ نشان می‌دهد که افرادی از موقعیت کم شدن تردد به دلیل شیوع کرونا استفاده کرده و کوه را شکافته‌اند. این افراد به طور قطع می‌دانستند که دهانه تونل‌ها در کجا قرار دارند و بدون هیچ هراسی پلمب گچی داخل تونل‌ها را باز کرده است. این‌که هدف آن‌ها چه بوده، هنوز نامشخص است.

مسوولان میراث‌فرهنگی شهرری، درباره این اتفاق اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند و می‌گویند؛ هیچ‌گونه مجوزی برای ورود به این مهرکده داده نشده است و پیگیر مجازات متخلفان هستند.

احمد ابوحمزه، پژوهشگر تاریخ و عضو هیئت ‌علمی دانشگاه که سال‌هاست پیگیر حفاظت از آثار تاریخی شهرری است، درباره این اتفاق می‌گوید: «جای تاسف است که مجموعه تاریخی دو هزارساله بی‌بی شهربانو آن‌قدر بی‌پناه شده که عده‌ای به راحتی می‌توانند بدون مجوز راه‌های منتهی به فضاهای تاریخی آن را باز کنند. هدف این افراد مشخص نیست اما آن‌چه نگران کننده است، خطری است که این مجموعه را تهدید می‌کند.»

او با تاکید بر اهمیت معبد مهری بی‌بی شهربانو، احتمال خطر ریزش این معبد را می‌دهد:« آیا این افراد فکر نمی‌کنند که با اقداماتی از این دست احتمال تخریب مجموعه بی‌بی شهربانو چند برابر می‌شود؟ چطور ممکن است افراد و گروهی بدون مجوز اقدام به باز کردن تونل‌های تاریخی بکنند؟»

ابوحمزه حفاظت از این مجموعه تاریخی را ضروری می‌داند و خواستار رسیدگی هر چه سریع‌تر مسوولان برای پایان این روند در یکی از مهمترین مهرکده‌های تاریخی ایران است.

این استاد دانشگاه، مهرکده بودن این بنا را مورد تایید بسیاری از باستان‌شناسان و تاریخ‌‌پژوهان ایران زمین می‌داند که بعدها به یکی از مکان‌های مذهبی شیعیان تبدیل شده و بر این باور است که صیانت از این مجموعه نیاز به همت ملی دارد تا این سرمایه تاریخی برای آیندگان حفظ شود.

آرامگاه بی‌بی‌ شهربانو، امروزه یکی از مهمترین زیارت‌گاه‌های مذهبی ایران و منسوب به همسر امام سوم شیعیان است اما پژوهش‌ها و مطالعات باستان‌شناسان و تاریخ‌پژوهان حکایت از آن دارد که این مجموعه از دیرباز بنایی مذهبی بوده است.

به عقیده برخی از کارشناسان به دلایلی همچون قرارگرفتن زیارتگاه بر فراز کوه، نزدیکی به چشمه، ویژگی‌های معماری سنگی، اختصاص زیارت آن به زنان در برخی دوره‌ها این‌ مجموعه در دو هزار سال پیش معبدی برای آیین مهر بوده است و پس از دو هزار سال تغییر و تحولات تاریخی، بارها سازه‌های متعددی روی این مهرکده ساخته شده، به طوریکه این معبد مهری کم‌کم به فراموش‌خانه تاریخ پیوست و مردم از بناهای دیگری که بعدها روی آن ساخته شده بود، استفاده می‌کردند.

پس از آمدن اسلام و روایت‌های نقل شده، این مجموعه تبدیل به آرامگاه بی‌بی‌شهربانو شد. آرامگاهی که هر ساله زائران بسیاری برای زیارت و عبادت به آن‌جا می‌آمدند. این آرامگاه در دوره‌های تاریخی قاجار، پهلوی و دوران معاصر بارها بازسازی و ساماندهی شده و حتی گفته می‌شود، زمانی که باستان‌شناسان ایتالیایی در زمان پهلوی برای ساماندهی این مجموعه راهی شدند در زیر ضریح چوبی زیارت‌گاه  به تعدادی عروسک برخورد کردند. این عروسک‌ها را زنانی می‌ساختند که در آرزوی بارداری بودند.

اکنون این سوال پیش می‌آید که چگونه افرادی به خود اجازه دادند به این مجموعه مقدس تعرض کنند؟  چرا و چگونه عده‌ای بدون مجوز وزارت میراث‌فرهنگی توانستند، اقدام به دخل و تصرف در این مجموعه بکنند؟ چگونه ممکن است که به هر بهانه‌ای کوه شکافته شده و دهانه‌های تونل‌هایی که منتهی به این معبد مهری می‌شود، باز شوند؟ از آن‌جاییکه آیین مهر نذوراتی نداشته به نظر آن‌جا هیچ چیز جز یک معبد سنگی که در آن زیارت می‌شده، وجود نداشته، پس این افراد به دنبال تخریب و فرو ریختن این بنای مقدس هستند؟

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *